سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران پژوهش‌های ارتباطی 2538-2977 32 4 2026 02 20 Designing a model for the development of communication literacy in elementary school students طراحی الگوی رشد سواد ارتباطی دانش آموزان دوره ابتدایی 737473 10.22082/cr.2026.2073243.2852 FA مرجان مقیمی طاحونه کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی،واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران 0009-0009-3795-1807 منصور دهقان منشادی استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0002-9302-660X Journal Article 2025 10 01 The aim of this study was to design a model for the development of communication literacy in elementary school students. To present this model , a qualitative method of grounded theory based on the Strauss and Corbin approach was used. The research population consisted of specialists in the fields of educational sciences, psychology, and child counseling who were familiar with elementary schools. Among them, 20 people were selected as theoretical sampling to conduct in-depth, informal and semi-structured interviews. The validation of the findings was examined and evaluated in several stages by carefully selecting the questions and conducting three pilot interviews with experts, specialists, and those proficient in qualitative research. Three stages of coding, "open, axial and selective", were used to analyze the data, the results of which indicate (965) primary concepts, 48 subcategories and 18main categories. Accordingly, the results, within the framework of the paradigmatic model, namely causal causes in 4 categories; "intrapersonal factors, interpersonal factors, organizational and family factors", the main phenomenon of the category "development of communication literacy", strategies in 3 categories; "Educational, organizational and social", background conditions in 4 categories; "Awareness, skills development, interaction opportunities and organizational communications", environmental conditions in 5 categories; "Social environment, cultural environment, economic factors, political factors, environmental factors" and consequences in 2 categories; "Individual and social development and community development" were discovered. Integrating categories based on the relationships between them, around the development of communicative literacy, forms a conceptual model that shows the development pattern of communicative literacy in elementary school students. <span lang="FA">هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی رشد سواد ارتباطی دانش­آموزان دوره ابتدایی بود که برای ارائه این الگو از روش کیفی نظریه برخاسته از داده­ها یا داده بنیاد، مبتنی بر رویکرد استراوس و کوربین استفاده شد. جامعه پژوهش از متخصصان رشته علوم تربیتی، روانشناسی و مشاوره کودک بودند </span><span lang="AR-SA">که مدتی در زمینه کودک فعالیت داشته­ و آشنا به مدارس ابتدایی بوده­اند</span><span lang="FA">. در این میان 20 نفر از آن­ها به صورت نمونه­گیری نظری برای انجام مصاحبه عمیق و نیمه­ساختار یافته، انتخاب شدند. اعتبارسنجی یافته­ها از طریق </span><span lang="FA">انجام سه مصاحبه به صورت آزمایشی و با بهره­گیری از افرادی خبره، متخصص و مسلط به پژوهش­های کیفی در چند مرحله بررسی و ارزیابی شده‌ است. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از سه مرحله کدگذاری «باز، محوری و گزینشی» استفاده شد که نتایج حاصل از آن، بیانگر965 مفهوم اولیه، 48 مقوله فرعی و 18 مقوله اصلی است. براین اساس نتایج، در چهارچوب مدل پارادایمی شامل </span><span lang="AR-SA">عوامل علّی </span><span lang="FA">در</span><span lang="AR-SA"> چهار مقوله‌ «عوامل درون‌فردی، میان‌فردی، سازمانی و خانواده» هستند که به‌منزله‌ بنیان‌های ایجاد و تقویت سواد ارتباطی عمل می‌کنند. این عوامل، پیش‌شرط‌ها و محرک‌های اصلی شکل‌گیری قابلیت‌های ارتباطی در دانش‌آموزان‌اند.<strong> </strong>شرایط زمینه‌ای شامل «آگاهی، پرورش مهارت‌ها، فرصت تعامل و ارتباطات سازمانی»، نقش تسهیل‌کننده دارند و محیطی را فراهم می‌کنند که در آن عوامل علّی بتوانند تأثیر خود را به‌صورت اثربخش‌تری اعمال کنند.</span> <span lang="FA">همچنین </span><span lang="AR-SA">راهبردها که در سه دسته‌ «آموزشی، سازمانی و اجتماعی» شناسایی شده‌اند، نشان‌دهنده‌ واکنش‌ها و اقدامات هدفمند در برابر پدیده‌ اصلی‌اند.<strong> </strong>شرایط محیطی در پنج مقوله‌ «محیط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و زیست‌محیطی» جای دارند و به‌مانند بستر کلان و پیرامونی بر همه‌ اجزای مدل اثرگذارند. در نهایت، پیامدها در دو مقوله‌ «توسعه فردی و اجتماعی» و «توسعه جامعه» نمایانگر نتایج نهایی فرآیند رشد سواد ارتباطی هستند که از ارتقای مهارت‌های ارتباطی فردی تا ارتقای سرمایه اجتماعی و فرهنگی جامعه امتداد می‌یابند. بنابراین رابطه میان این مقوله‌ها زنجیره‌ای و تعاملی است؛ به این صورت که عوامل علّی در بستر شرایط زمینه‌ای و محیطی اثرگذار شده، از طریق راهبردهای آموزشی، سازمانی و اجتماعی به رشد سواد ارتباطی منجر می‌شوند و در نهایت، این رشد به توسعه فردی، اجتماعی و توسعه جامعه‌ ختم می‌گردد. </span> http://cr.iribresearch.ir/article_737473_b6f48b34ec7c002fe39800f067977ecf.pdf