سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران پژوهش‌های ارتباطی 2538-2977 مقالات آماده انتشار 2026 07 25 Othering of Iran in the Television Networks of the Republic of Azerbaijan: A Critical Discourse Analysis of AzTV and Xəzər TV دیگری سازی ایران در شبکه های تلویزیونی جمهوری آذربایجان؛ تحلیل گفتمان انتقادی شبکه‌های آذ تی وی و خزر تی وی 738013 10.22082/cr.2026.2088124.2923 FA سیدحسن آذری گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رویا سلمانی گروه علوم ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامی تبریز 0009-0004-5431-0212 Journal Article 2026 05 07 The present study investigates how Iran is represented in Azerbaijani television networks by analyzing a selection of news reports broadcast on two prominent channels, AZTV and Khazar TV. The research employs critical discourse analysis based on Norman Fairclough’s three-dimensional model. The findings indicate that the representation of Iran in the analyzed samples is negative, constructed through four main discourses: securitization, identity-ethnic, geopolitical-developmental, and ineffectiveness. Sub-discourses also operate within these primary frameworks. According to the analyzed samples, Azerbaijani television networks, despite shared geographical borders and longstanding historical and cultural ties with Iran, seek to construct their neighbor as a “proximate other”. This discursive othering is employed within the framework of Azerbaijan’s policies to influence audience perception and marginalize Iran—a process that can legitimize Azerbaijan’s approaches and policies toward its southern neighbor. The article emphasizes that despite certain differences and discursive and media tensions between the two countries, Azerbaijan and Iran must prioritize maintaining and strengthening peaceful and stable relations given their deep and extensive commonalities and mutual strategic and economic interests. In this regard, the media of both countries should play an effective role in fostering an atmosphere of mutual trust by highlighting shared interests, bilateral benefits, and the achievements resulting from their cooperation. پژوهش حاضر با هدف شناسایی نحوه بازنمایی ایران در شبکه‌های تلویزیونی جمهوری آذربایجان به تحلیل نمونه‌هایی از گزارش‌های خبری پخش شده در دو شبکه شاخص «آذ تی وی» و «خزر تی وی» پرداخته است. روش تحقیق استفاده شده، تحلیل گفتمان انتقادی مبتنی بر مدل سه بعدی نورمن فرکلاف و شیوه نمونه گیری، هدفمند بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند بازنمایی صورت گرفته از ایران در نمونه‌های تحلیل شده، منفی بوده و با استفاده از چهار گفتمان اصلی «امنیتی‌سازی»، «هویتی-قومی»، «ژئوپلیتیکی-توسعه‌ای» و «ناکارآمدی» صورت گرفته است. هر چند ذیل این گفتمان‌ها، گفتمان‌های فرعی نیز به کار گرفته می‌شود. بر اساس نمونه‌های تحلیل شده، شبکه‌های تلویزیونی جمهوری آذربایجان، با وجود مرزهای جغرافیایی مشترک و پیوندهای دیرین تاریخی و فرهنگی این کشور با ایران سعی در برساخت « دیگریِ نزدیک» از همسایه خود دارند. این دیگری سازی گفتمانی در چارچوب سیاست‌های جمهوری آذربایجان با هدف تاثیرگذاری بر ادراک مخاطبان و حاشیه‌رانی ایران به کار گرفته می‌شود؛ فرایندی که می‌تواند به مشروعیت بخشی به رویکردها و سیاست‌های جمهوری آذربایجان درباره همسایه جنوبی خود کمک نماید. مقاله تاکید می کند جمهوری آذربایجان و ایران علیرغم برخی اختلافات و کشمکش‌های گفتمانی و رسانه‌ای بین دو کشور باید به واسطه اشتراکات عمیق و گسترده و منافع راهبردی و اقتصادی متقابل، حفظ و تقویت مناسبات مسالمت آمیز و پایدار را در اولویت خود قرار دهند. در این زمینه، رسانه‌های دو کشور باید با برجسته‌سازی اشتراکات و منافع دوجانبه و نیز دستاوردهای حاصل از همکاری‌های دو کشور، در تقویت فضای اعتماد بین دو کشور نقش موثری ایفا نمایند.