http://cr.iribresearch.ir/ پژوهش‌های ارتباطی fa daily 1 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 http://cr.iribresearch.ir/article_732602.html مستندهای رادیویی با روایت شنیداری فرهنگ، تاریخ و جاذبه‌های‌گردشگری، این ظرفیت را دارند که تصویری مثبت و جذاب از یک کشور در ذهن مخاطبان خارجی ایجاد کنند. پژوهش حاضر، با هدف شناسایی ویژگی‌های محتوایی و شکلی مستندهای رادیویی در رادیوهای برون‌مرزی صداوسیما، برای معرفی مطلوب شهر تبریز انجام شده است، شهری‌که جایگاه ویژه‌ای در تحولات قفقاز، آناتولی و ایران داشته است. داده‌‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه‌‌های نیمه‌‌ساختاریافته با کارشناسان برجسته، گرداوری و با روش تحلیل مضمون، واکاوی، صورت‌بندی و تبیین شده‌اند. تعداد کارشناسان براساس معیار اشباع نظری یافته‌ها، 19 نفر بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که 11 مضمون فراگیر در دو بعد محتوایی و شکلی، در تولید مستندهای رادیویی نقش محوری دارند. مضامین فراگیر در زمینه محتوا عبارت‌اند از: تاریخ، آثار باستانی و معماری و گردشگری، ادبیات، هنر، آب و هوا و محیط زیست، تغذیه و آشپزی، پزشکی و سلامت، صنعت، فناوری و کشاورزی، گردشگری دینی و گردشگری ورزشی. ساختار ترکیبی روایت و گفت‌وگو، ترکیب موسیقی با روایت و حضور راوی در محیط تاریخی نیز ازجمله مضامین سازمان‌یافته‌ای هستند که مضمون فراگیر ویژگی‌های شکلی و ساختاری مستند رادیویی را تشکیل می‌دهند. کاربست این مولفه‌های محتوایی و شکلی می‌تواند امکان جذب گردشگران جمهوری آذربایجان را به تبریز، به‌‌عنوان «شهری جامع و همه‌جانبه از‌منظر گردشگری»، افزایش دهد و توسعه دیپلماسی را تسهیل کند. http://cr.iribresearch.ir/article_735698.html جستار حاضر، با هدف تحلیل فقهی و حقوقی آثار اجتماعی استفاده از تصاویرکودکان در فضای مجازی و با تمرکز بر ابعادی همچون حقوق‌کودک، حریم خصوصی و مسئولیت‌های قانونی سامان یافته است. ازاین‌رو، ابتدا، با تاکید بر ارتقای اگاهی عمومی و والدین، پیرامون حقوق‌کودکان و پیامدهای اجتماعی انتشار تصاویر در فضای مجازی، به تبیین حق تصویر و جایگاه آن در حقوق‌کودک پرداخته شده و سپس، وجوه فقهی مرتبط با انتشار تصاویر و تاثیرات آن بر هویت و سلامت روانی کودکان مورد بررسی قرارگرفته است. پژوهش حاضر، با رویکرد کیفی و به روش اسنادی انجام‌گرفته و داده‌های آن از طریق مطالعه و تحلیل منابع فقهی، اسناد حقوقی و محتوای مرتبط در فضای مجازی‌گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد؛ رعایت نکردن حق تصویرکودکان در فضای مجازی، منجر به نقض حقوق متعددی، از جمله: حق بر سلامت روان، امنیت، حریم خصوصی، هویت انلاین،کرامت انسانی و حق تعیین سرنوشت می­شود و زمینه سوءاستفاده جنسی از تصاویر را فراهم می‌آورد. در نهایت، با استناد به اصول‌کنوانسیون حقوق‌کودک و نقش تصمیم‌گیری والدین، مهم‌ترین معیار برای انتشار تصویرکودک، رعایت «مصلحت عالیه» او تشخیص داده شده است. در موارد ضروری انتشار تصویر ارائه ‌شده باید منطبق با موازین شرعی باشد و از انتشار هرگونه تصویری‌که حاوی وضعیت یا پوشش نامناسب‌کودک است، خودداری شود. http://cr.iribresearch.ir/article_735699.html رسانه ملی به‌عنوان اصلی‌ترین مرجع اطلاع‌رسانی در جمهوری اسلامی ایران، نقشی کلیدی در شکل‌دهی به افکار عمومی در موقعیت‌های بحرانی ایفا می‌کند. با این‌حال، عملکرد این رسانه در پوشش بحران‌ها، همواره با انتقادهای فراوانی به‌ویژه در زمینه تعارضات خبری، سوگیری اطلاعاتی و کاهش اعتماد عمومی مواجه بوده است. پژوهش حاضر، با هدف تحلیل کیفی تعارضات خبری رسانه ملی در بحران‌ها و زمینه‌سازی برای بازطراحی الگوی اعتماد عمومی انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با روش تحلیل محتوای کیفی انجام‌ گرفته است. داده‌ها از طریق ۱۰ مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته با متخصصان ارتباطات، مدیران رسانه‌ای، مدیران بحران و مخاطبان مطلع، گرداوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی، تحلیل شده­اند. در مرحله کدگذاری باز، ۱۵۰ مفهوم اولیه به دست آمده­اند که در کدگذاری محوری، به ۴۰ مقوله میانی و در نهایت در کدگذاری انتخابی به ۶ شاخص کلان (شامل: شفافیت و صداقت خبری، اعتمادسازی و مشروعیت رسانه‌ای، ساختار حرفه‌ای رسانه در مدیریت بحران، عدالت اطلاعاتی و پوشش فراگیر، ارتباط دوسویه و تعاملی با جامعه، و تحلیلگری انتقادی و آینده‌نگر) دسته‌بندی شده­اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که مهم‌ترین عوامل موثر در تعارض خبری و کاهش اعتماد عمومی را می­توان عبارت‌ از: ضعف در شفافیت اطلاعات، حذف صداهای مستقل، سوگیری سیاسی، نبود روایت چندصدایی، فقدان همدلی در بازنمایی رنج انسانی و گسست بین واقعیت میدانی و روایت رسانه‌ای دانست. این مقاله با ارائه الگوی مفهومی نوینی برای بازطراحی سازوکارهای اعتمادساز، گامی در مسیر بازسازی اعتماد عمومی به رسانه ملی در شرایط بحرانی محسوب می‌شود. http://cr.iribresearch.ir/article_735774.html پژوهش حاضر باهدف بررسی تاثیر مصرف رسانه بر ترس از جرم در میان شهروندان هرمزگان انجام شده است. با استفاده از روش پیمایشی و مدل‌سازی معادلات ساختاری، داده‌ها از 385 شهروند بالای 15 سال در 5 شهر بندرعباس، میناب، قشم، بندرلنگه و جاسک جمع‌آوری شده­اند . ابزار پژوهش نیز پرسشنامه‌ای مبتنی بر طیف لیکرت بوده که متغیرهای مصرف رسانه‌ای، اعتماد به رسانه، کنترل اجتماعی، احساس بی‌سازمانی اجتماعی، مشارکت کاربران، پایگاه اقتصادی-اجتماعی و ترس از جرم را سنجیده است. یافته‌ها نشان می­دهد؛ مصرف رسانه‌ای (259/0=β)، احساس بی‌سازمانی اجتماعی (325/0=β) و مشارکت کاربران (409/0=β) رابطه مثبت و معناداری با ترس از جرم ‌دارند، درحالی‌که کنترل اجتماعی (234/0-=β) و پایگاه اقتصادی-اجتماعی (385/0-=β) دارای اثر منفی هستند. ضمن اینکه اعتماد به رسانه اثر تعدیل‌کننده معناداری نداشته و زنان و افراد میانسال ترس بیشتری را گزارش کرده­اند و تحصیلات بالاتر با ترس کمتر همراه بوده است. این نتایج با نظریه‌های کاشت، بازنمایی رسانه‌ای، هراس اخلاقی و قربانی شدن غیرمستقیم همخوانی دارد. در نهایت، یافته های پژوهش نشان می­دهد که افزایش سواد رسانه‌ای و تقویت کنترل اجتماعی می‌تواند ترس از جرم را کاهش دهد. از محدودیت‌های پژوهش، بررسی نکردن محتوای خاص رسانه‌ای و تمرکز بر روش پیمایشی بوده است. مطالعات کیفی و طولی آینده می‌توانند درک عمیق‌تری از این پدیده فراهم کنند. http://cr.iribresearch.ir/article_735777.html با گسترده شدن مناسبات اجتماعی، تحقق عدالت نه صرفا از جنبه اقتصادی، بلکه در ابعاد دیگری مانند عدالت قضایی، عدالت زیست محیطی و عدالت رسانه‌ای مورد توجه کارشناسان و دغدغه‌مندان قرارگرفته است. دراین‌میان، عدالت رسانه‌ای از مفاهیم جدیدی است که با وجود خلأهای نظری، به دلیل فراگیری و اثرگذاری رسانه‌ها در زندگی بشری، اهمیت بسزایی یافته و تحقق آن در رسانه ملی ضرورت بسیاری پیدا کرده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل چالش‌های پیش‌روی سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در تحقق عدالت رسانه‌ای و ارائه راهکارهای عملی برای رفع این چالش‌ها بوده است. این مطالعه با استفاده از روش پژوهش کیفی و به‌طورخاص، تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۷ نفر از صاحبنظران، استادان دانشگاه و مدیران رسانه‌ای گرداوری شده‌اند. مطابق با یافته‌های پژوهش، مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده، محدودیت‌های فنی و زیرساختی، وابستگی مالی به دولت، خودسانسوری، فشار نهادهای حاکمیتی، تمرکزگرایی و ضعف سواد رسانه‌ای را شامل می­شوند و راهکارهای پیشنهادی؛ غیرمتمرکزسازی، استفاده از فناوری‌های نوین، آموزش سواد رسانه‌ای، تدوین قوانین شفاف و ایجاد سازوکارهای پاسخگویی است. نتایج نشان می‌دهد، تحقق عدالت رسانه‌ای که عاملی کلیدی در افزایش مشروعیت و کارامدی رسانه ملی و تقویت انسجام اجتماعی است، نیاز به عزم جدی مدیریتی، بازنگری در سیاستگذاری‌های کلان، تقویت زیرساخت‌ها، توانمندسازی مخاطبان و ایجاد اعتماد و شفافیت دارد. http://cr.iribresearch.ir/article_735778.html این پژوهش با هدف بازتعریف سیاستی سواد رسانه‌ای به‌مثابه مؤلفه قدرت ملی و تاب‌آوری شناختی راهبردی در عصر «جنگ تأثیر» و با توجه به سیاست‌های فعلی سواد رسانه‌ای در ایران که به چارچوب آموزشی-مصرفی محدود مانده، انجام گرفته است.پژوهش حاضر از نظر ماهیت، کیفی-تفسیری بوده و جنگ تحمیلی ۱۲ روزه ۱۴۰۴ را به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب کرده است. روش تحلیل ترکیبی شامل تحلیل گفتمان انتقادی سه‌بعدی فرکلاف و چارچوب مفهومی برگرفته از فلسفه هوسرل، هگل و مکتب فرانکفورت است. داده‌ها از طریق نمونه‌گیری هدفمند-معیارمحور از ۳۸۵ واحد محتوایی (X، اخبار و اسناد) گردآوری شده و ابزار Brandwatch و راستی‌آزمایی چندمنبعی، اعتبار آن‌را تأمین کرده‌اند.یافته‌ها نشان داد که جنگ تأثیر در این رخداد، در سه لایه شناختی (مهندسی هیجان)، روایی (فروپاشی در برابر دفاع هوشمند)و محتوایی (تکرار مضامین بی‌اعتمادی و بی‌ثباتی) عمل کرده است و مشخص شد که سیاست‌های جاری سواد رسانه‌ای، این میزان پیچیدگی را پوشش نمی‌دهد.این پژوهش نتیجه می‌گیرد که دفاع در برابر جنگ تأثیر، مستلزم ارتقای سواد رسانه‌ای برمبانی الگوی دوسطحی «آگاهی انتقادی ↔ اقدام نهادی» است و این رهیافت شامل: اولویت‌بخشی به تغییر تمرکز سواد رسانه‌ای از بررسی محتوا به تقویت توان تحلیل روایت، شناسایی الگوهای اثرگذاری شناختی (مهندسی عواطف، الگوریتم‌ها و...)، ساختارسازی راهبردی برای دستیابی به تاب‌آوری ادراکی و تدوین دکترین ملی مرتبط، بازنگری در محتوای آموزشی، فعال‌سازی کنش مردمی از طریق حمایت از انجمن‌های غیردولتی پاسخ‌دهنده، پیگیری الزام شفافیت برای پلتفرم‌ها و نهایتا تضمین نهادی برای توجه به سواد رسانه‌ای در پیوند مستمرِ میان آگاهی و کنش در برابر تهاجم روانی دشمن. http://cr.iribresearch.ir/article_735784.html هدف از پژوهش حاضر بررسی شیوه­های ارتقای کارآیی کارکنان دانش‌پایه، در سازمان‌های رسانه‏ای پیشرو با طراحی مدل راهبردی در سازمان صداوسیما می‏باشد. این پژوهش، ازنظر هدف، توسعه‌ای - کاربردی و روش پژوهش، آمیخته (کمی- کیفی) می‌باشد. داده‌های بخش کیفی به کمک مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و داده‌های بخش کمی به کمک پرسشنامه‌ محقق ساخته جمع‌آوری شده است. در بخش کیفی، جامعه پژوهش، شامل مدیران ارشد و نخبگان سازمانی است. تعداد نمونه بر اساس اصل اشباع نظری تعیین شده، در بخش کمی، پس از تعیین ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های موردنظر، پرسشنا‌مه‌ای بین مدیران جامعه مورد مطالعه به تعداد 460 نفر است. بر اساس فرمول کوکران 210 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شده و در بخش کمی داده‏های به‌دست‌آمده با استفاده مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزار اسمارت پی.ال.اس نسخه2تجزیه ‌و تحلیل گردیده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد شرایط علی، عوامل زمینه‌ای، عوامل مداخله‌ای در پنج عامل می‌باشند. عوامل راهبردی در چهار عامل: مدیریت دانش و اطلاعات، ایجاد پایگاه‌های داده‌ها دانش و تسهیل اشتراک‌گذاری دانش)، آموزش و توسعه مداوم (برنامه‌های آموزشی متمرکز و پشتیبانی از یادگیری خودآموز)، ایجاد فرهنگ نواوری، استفاده از فناوری‌های نوین می‏باشند. عوامل پیامدی در دو عامل پیامدهای سازمانی: افزایش توانایی نواوری و بهبود توانایی‌های رقابتی می‏باشند. درنهایت برازش مدل نیز تایید شد.