نوع مقاله: سواد رسانه ای

نویسندگان

1 دکترای علوم ارتباطات، مدرس دانشگاه و پژوهشگر رسانه

2 دانشجوی دکترای علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

یکی از موضوعات مهم در زمینه سواد رسانه‌ای، تهیه شاخص‌های معتبر برای سنجش میزان سواد مخاطبان است. هدف از پژوهش حاضر نیز بررسی و آزمون شاخص‌های سواد رسانه‌ای خبری (نیاز‌شناختی، منبع شخصی مخاطب و ساختارهای دانشی) مبتنی بر الگوی شناختی جیمز پاتر بوده‌ است. به همین منظور، ابتدا به سنجش سواد رسانه‌ای خبری دانش‌آموزان و رابطه میان متغیرهای مورد بررسی پرداخته ‌شده‌ است. جامعه آماری از دانش‌آموزان پایه یازدهم شهر تهران (سال تحصیلی 98-97) تشکیل ‌شده‌ است که تعداد 466 نفر از آنان به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شده‌اند. پرسشنامه پژوهش از مطالعه مکسل، اشلی و کرافت، اقتباس و پس‌ از انجام پیش‌آزمون و تعدیل و بومی‌سازی، اجرا شده است. تحلیل خوشه‌ای نشان داد که الگوی پاتر برای ارزیابی سواد رسانه‌ای خبری دانش‌آموزان شهر تهران، از اعتبار لازم برخوردار است. همچنین سواد رسانه‌ای خبری اغلب پاسخگویان در حد متوسط قرار دارد. تحلیل مؤلفه‌های سواد رسانه‌ای خبری نیز نشان داد که «نیاز‌شناختی» بیشترین نقش را در تعیین سطح سواد رسانه‌ای خبری مخاطبان ایفا می‌کند. از میان مؤلفه‌های فرعی مورد بررسی (شک نسبت به رسانه‌ها، انگیزه درونی مصرف خبر، اطلاع از جهان واقعیت)، دو مؤلفه اخیر، با سواد رسانه‌ای خبری رابطه دارند. همچنین میان انگیزه درونی مصرف خبر و نیازشناختی رابطه برقرار است، اما میان جنسیت و سواد رسانه‌ای خبری رابطه‌ای دیده نمی‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Study on News Media Among High School Students in Tehran

نویسندگان [English]

  • Naser Asady 1
  • Sima Mirbakhshُ 2

1 Communication Science, University Teacher and Media Researcher

2 Communication Science

چکیده [English]

One of the important issues in the field of media literacy is the provision of credible indicators to measure audience literacy. The purpose of this study is to examine news media literacy indicators ("need for cognition", "personal locus", and "knowledge structures") based on James Potter's cognitive model. It then measures students' media literacy and examines the relationship between the variables studied. The statistical population of the study consisted of junior students in Tehran (2018-2019 academic year). The number of 466 sample were selected by multistage cluster sampling method. The research questionnaire was adapted from the study of Maksl, Ashley and Craft and conducted after pre-test and adjustment. Cluster analysis showed that the Potter model is valid for evaluating the students' media literacy in Tehran. Also, media literacy of most respondents was moderate. Analysis of the components of news media literacy showed that "need for cognition" has the most impact on determining the level of news media literacy of the audience. of the sub-components examined ("skepticism", "intrinsic motivation", "reality"), there is a significant relationship between the two latter components and news media literacy. There is also a relationship between "intrinsic motivation" and "need for cognition", but there is no relationship between gender and news media literacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • News Media Literacy
  • Need for Cognition
  • Personal Locus
  • Knowledge Structure
  • students

ایسنا. (1398). ۶۹ درصد ایرانی‌ها گوشی هوشمند دارند. یکشنبه، ۰۵ خرداد.

پاتر، جیمز. (1398). نظریه سواد رسانه‌ای؛ رهیافتی شناختی (ترجمه ناصر اسدی، محمد سلطانی‌فر و شهناز هاشمی). تهران: شرق.

تقی‌زاده، عباس و افخمی، حسینعلی. (1392). بررسی مقایسه‌ای سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان، مطالعه موردی: دانش‌آموزان دختر و پسر سال چهارم دبیرستان‌های شهر کرمان. علوم اجتماعی، 20 (62).

تقی‌زاده، عباس. (1396). اثربخشی آموزش سواد رسانه‌ای بر دانش‌آموزان در شهر کرمان. پژوهش‌های ارتباطی، 4 (92).

سبیلان اردستانی، حسن. (1378). جعل و تحریف خبر در رادیوهای بیگانه. تهران: پژوهش معاونت سیاسی سازمان صداوسیما.

سلیمان، سفر؛ خسروی، فریبرز و حداد، زهرا. (1392). ارزیابی سواد رسانه‌ای دانشجویان و دانش‌آموزان شهر تهران. رسانه، 16 (2).

شریفی، سیدمهدی و شریفی، امید. (1395). سواد خبری: گامی مؤثر برای توانمندسازی مخاطبان خبر. پنجمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روان‌شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار ـ مؤسسه آموزش‌عالی مهر اروند، تهران.

عبدلی، جواد؛ علیزاده، رقیه و حداد، زهرا. (1397). تأثیر آموزش سواد رسانه‌ای بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان. مطالعات رسانه‌ای، 13 (1).

قربانی، محمدرضا؛ نیوشا، بهشته و شاطریان، فاطمه. (1395). ساخت و هنجاریابی آزمون سواد رسانه‌ای جوانان شهر تهران. پژوهش‌های ارتباطی، 88 (4).

مهدی‌زاده، سیدمحمد. (1380). ایدئولوژی و اخبار. پژوهش‌های ارتباطی، 27 (3).

نیازی، لیلا؛ زارعی زوارکی، اسماعیل و علی‌آبادی، خدیجه. (1395). تأثیر آموزش سواد رسانه‌ای مبتنی بر فناوری بر میزان آگاهی دانش‌آموزان. مطالعات رسانه‌های نوین، 7 (1).

وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1395). تفکر و سواد رسانه‌ای ـ دوره دوم متوسطه. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.

Baran, S. J. (2013). Introduction to Mass Communication; Media Literacy and Culture. McGraw Hill.

Caspersen, CJ.; Powell, KE. & Christenson, GM. (1985). Physical Activity, Exercise, and Physical Fitness: Definitions and Distinctions for Health Related Research. Journal of Public Health Rep, 100 (2), 126-131.

Coelho, G. L. H.; Hanel, P. H. P. & Wolf, L. J. (2018). The Very Efficient Assessment of Need for Cognition: Developing a Six-Item Version. Journal of Assessment, 1–16.

Craft, S.; Ashley, S. & Maksl, A. (2016). Elements of News Literacy: A Focus Group Study of How Teenagers Define News and Why They Consume It. Journal of Electronic News, 10(3), 143-160.

David, C. C. (2009). Learning Political Information from the News: A Closer Look at the Role of Motivation. Journal of Communication, 59 (2), 243-261.

Hobbs, R. & Frost, R. (2003). Measuring the Acquisition of Media-literacy Skills. Journal of Reading Research Quarterly, 38 (3), 330-355.

Hoechsmann, M. & Poyntz, S. R. (2012). Media Literacies: A Critical Introduction. Wiley Blackwell.

https://www.statista.com/chart/16751/news-consumption-sharing/

Huang, E. (2009). The Causes of Youths' Low News Consumption and Strategies for Making Youths Happy News Consumers. Journal of Research into New Media Technologies, 15 (1), 105-122.

Kellner, D. & Share, J. (2005). Toward Critical Media Literacy: Core Concepts, Debates, Organizations, and Policy. Journal of Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 26 (3), 369-386.

Leonard, K. & Rouseeuw, P. J. (2005). Finding group in Data: An Introduction to Cluster analysis. Hoboken, NJ: Wiley-Interscience.

Maksl, A.; Ashley, S. & Craft, S. (2015). Measuring News Media Literacy. The National Association for Media Literacy Education’s Journal of Media Literacy Education, 6 (3), 29 – 45.

McCormick, R. (2012). Why News Matters. Retrieved June 6, 2012, from http://www.mccormickfoundation.org/page.aspx?pid=968

Mooi, E. & Sarstedt, M. (2019). A Concise Guide to Market Research_ The Process, Data, and Methods Using IBM SPSS Statistics. Springer.

Newman, N.; Fletcher, R.; Kalogeropoulos, A. & Nielsen, R. K. (2019). Digital News Report 2019. Reuters Institute for the Study of Journalism.

Nowicki, S. (2016). Choice or Chance; Understanding Your Locus of Control and Why it Matters. Prometheus Books.

Potter, W. J. (2016). Media Literacy. SAGE Publications, Inc.

Ryan, R. M. & Deci, E. L. (2017). Self-Determination Theory; Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness. The Guilford Press.

Thoman, E. & Tessa, J. (2004). Media Literacy; a National Priority for a Changing World. Journal of American Behavioral Scientist, 48 (1), 18-29.

Tsfati, Y. & Cappella, J. N. (2005). Why Do People Watch News They Do Not Trust? The Need for Cognition as a Moderator in the Association between News Media Skepticism and Exposure. Journal of Media Psychology, 7 (3), 251-271.

Tsfati, Y. (2003). Does Audience Skepticism of the Media Matter in Agenda Setting? Journal of Broadcasting & Electronic Media, 47 (2), 157-176.

UNESCO. (2013). Media and Information Literacy-Policy and Strategy Guidelines.

Wallston, K. A.; Wallston, B. S. & DeVellis, R. (1978). Development of the Multidimensional Health Locus of Control Scales. Journal of Health Education and Behavior, 6 (2), 160-170.