نوع مقاله: سواد رسانه ای

نویسندگان

1 دکترای علوم ارتباطات، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دکترای فرهنگ و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

3 دکترای علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی

10.22082/cr.2019.112855.1908

چکیده

سواد سلامت به‌عنوان یک مسئله جهانی در قرن 21 از اهمیت روزافزون برخوردار است. هدف از این مقاله، سنجش سطح سواد سلامت شهروندان تهرانی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر رابطه آن باسواد رسانه‌ای بوده است. ازاین‌رو، به دلیل گستردگی و توزیع جامعه آماری مورد مطالعه در سطح شهر تهران، از روش پژوهش پیمایشی استفاده شده است. واحد تحلیل جامعه آماری این پژوهش «فرد»، قلمرو مکانی آن، شهروندان ساکن مناطق 22گانه تهران و قلمرو زمانی، سال 1397 بوده است. نمونه‌گیری بر مبنای «خوشه‌بندی10‌گانه مناطق و محلات شهر تهران» صورت گرفته و حجم نمونه 1200 نفر بوده است. نتایج نشان می‌دهد که عوامل/ متغیرهای چهارگانه فردی، جمعیت‌شناختی، اجتماعی و اطلاعاتی، در کنار متغیر سواد رسانه‌ای، در تعیین سطح سواد سلامت شهروندان نقش دارند. همچنین افزایش دسترسی رسانه‌ای و توان ارزیابی انتقادی که از عوامل مهم سواد رسانه‌ای هستند، بر توان ارتباطی شهروندان، افزایش ظرفیت آنان برای حفظ و پردازش اطلاعات سلامت و در نهایت، تقویت مهارت‌هایشان در به‌کارگیری فناوری‌های نوین اثرگذارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessment of Health Literacy of Tehranian and the Factors Affecting it

نویسندگان [English]

  • Mansour Saei 1
  • Mohmmad Hosseini Moghaddam 2
  • Hossein Basirian Jahromi 3

1 Assistant Prof. in Communication Science, Institute for Humanities and Cultural Studies

2 Culture and Communication, Institute for Humanities and Social Studies

3 Communication Sicence, Allameh Tabataba'i Uni.

چکیده [English]

Health literacy is increasingly important as a global issue in the 21st century. The purpose of this study is to measure the level of health literacy of citizens of Tehran and its influencing factors, with emphasis on its relation to media literacy. This research was conducted through survey method, because of the extent and distribution of the statistical population. The analytical unit of the research were individuals, the area was 22 districts of Tehran and the time of the survey was year 2018. The sample size was 1200 people who were selected by cluster sampling method in 10 districts and neighborhoods of Tehran. The results showed that the four factors / variables (personal, demographic, social and informational), with the variable of media literacy, play a role in determining the level of citizens' health literacy. Increasing media access and the ability of critical assessment, which are important factors in media literacy, will affect citizens' communication ability, their capacity to maintain and process health information, and ultimately, their skills in applying new technologies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Health literacy
  • Citizens of Tehran
  • Media Literacy
  • social factors
  • Individual Factors

بیکر، ترز. ال. (1377). نحوه انجام تحقیقات اجتماعی (ترجمه هوشنگ نایبی). تهران: سروش.

چهری، محمد‌اسماعیل؛ نجفی‌مهری، سهیل؛ عبادی، عباس و سرهنگی، فروغ. (1394). بررسی میزان سطح سواد سلامت والدین کودکان پیش‌دبستانی. مجله پرستاری کودکان، 4.

خسروی، عبدالرسول؛ احمدزاده، خدیجه؛ ارسطوپور، شعله و طهماسبی رحیم. (1394). سطح سواد سلامت بیماران دیابتی مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر شیراز و عوامل مؤثر بر آن. مدیریت اطلاعات سلامت، 19 (2).

رئیسی، مهرنوش؛ مصطفوی، فیروزه؛ حسن‌زاده، اکبر و شریفی‌راد، غلامرضا. (1390). رابطه سواد سلامت با وضعیت سلامت عمومی و رفتارهای بهداشتی در سالمندان شهر اصفهان. تحقیقات نظام سلامت، 7 (4).

سالمی، آزاده. (1395). تلویزیون و ارتباطات سلامت: آینده‌پژوهی ارتباطات سلامت در صداوسیما. تهران: مرکز تحقیقات صداوسیما.

طهرانی بنی‌هاشمی، سیدآرش و همکاران. (1386). سواد سلامت در 5 استان کشور و عوامل مؤثر بر آن. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 4 (1).

عباسی زهرا. (1392). رابطه سطح سواد رسانه‌ای و سواد سلامت دانشجویان در استفاده از اینترنت (از دیدگاه دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.

علی‌پور مهدیس. (1391). نقش برنامه‌های بهداشتی و پزشکی تلویزیون در سلامت جسمانی و روانی پیامگیران. پردیس آموزش‌های نیمه‌حضوری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.

منتظری، علی؛ طاووسی، محمود؛ رخشانی، فاطمه؛ آذین، سیدعلی؛ جهانگیری، کتایون؛ عبادی، مهدی. (1393). طراحی و روان‌سنجی ابزار سنجش سواد سلامت جمعیت شهری ایران (18 تا 65سال). دوماهنامه پزشکی پایش، 13 (5).

نکوئی مقدم، محمود و همکاران. (1392). سواد سلامت و بهره‌گیری از خدمات سلامت در جامعه شهری کرمان. دوماهنامه طلوع بهداشت، 11 (4).

Baker, D.W. et al. (2002). Functional Health Literacy and the Risk of Hospital Admission among Medicare Managed Care Enrollees. American Journal of Public Health; 92, 1278-83.

Bohlman, LN.; Panzer, AM. & Kindig, DA. (2004). Health Literacy: A Prescription to end Confusion. Washington (DC): National Academies Press.

Donelle, L. & Hoffman-Goetz, L. (2008). Health Literacy and Online Healt; Discussions of North American Black Women. Women & Health, 47(4).

Ferguson, B. (2008). Health Literacy and Health Disparities the Role They Play In Maternal and Child Health. Nursing for Women’s Health, 12 (4), 288-98.

Hobbs, R. (1997). Literacy for the Information Age. In: Handbook of Research on Teaching Literacy Through The Communicative and Visual Arts. New York, NY: Simon and Schuster Mac-Millan, 7–14.

Howard, DH.; Sentell, T. & Gazmararian, JA. (2006). Impact of Health Literacy on Socioeconomic and Racial. Journal of General Internal Medicine, 21(8), 857-61.

Jordan, J. E.; Buchbinder, R. & Osborne, R. H. (2010). Conceptualising Health Literacy from the Patient Perspective. Patient Education and Counseling Journal, 79 (1), 36-42.

Kutner, M.; Greenberg, E.; Jin, Y. & Paulsen, C. (2006). The Health Literacy of America’s Adults: Results from the 2003 National Assessment of Adult Literacy (NCES 2006–483).U.S.Department of Education. Washington, DC: National Center for Education Statistics.

Levin-Zamir, D.; Lemish, D. & Gofin, R. (2011). Media Health Literacy (MHL): Development and Measurement of the Concept among Adolescents Health Education Rerearch, 26(2), 323–335.

McCormack, L. (2009). Health Insurance Literacy of Older Adults. The Journal of Consumer Affairs, 43 (2), 223-248.

Nutbeam, D. & Kickbusch, I. (2000). Advancing Health Literacy: A Global Challenge for the 21st Century. Health Promot.

Paasche-Orlow, MK. & Wolf, MS. (2007). The Causal Pathways Linking Health Literacy to Health Outcomes. American Journal of Health Behavior, (1S), 19-26.

Scott, TL.; Gazmararian, JA. & Williams, MV. (2002). Health Literacy and Preventive Health Care Use Among Medicare Enrollees in A Managed Care Organization. Medical Care, 40 (5), 395-404.

Shien, C.; Mays, R. & McDaniel, A. (2009). Health Literacy and Its Association with the use of Information Sources and With Barriers to Information Seeking in Clinic-Based Pregnant Women. Health Care for Women International, 30, 971–988.

Sihota, S. & Lennard, L. (2004). Health literacy: Being able to Make the Most of Health. London: National Consumer Council.

WHCA: World Health Communication Associates. (2010). Health Literacy Action guide part 2 Evidence and Case, Available at: http://www.whcaonline.org/uploads/publications/WHCAhealthLiteracy-28.3.2010.pdf

Whitten, P.; Buis, L.; Love, B. & Mackert, M. (2008). Health Education Online for Individuals with Low Health Literacy: Evaluation of the Diabetes and You Website. Journal of Technology in Human Services, 26(1).

WHO. (2008). Closing the Gap In A Generation: Health Equity Through Action on The Social Determinants of Health: Commission on Social Determinants of Health Final Report. Geneva: World Health Organization.

WHO. (2014). Retrived from: http://www.who.int/kobe_centre/measuring/WUP_2014/en/

Williams, MV.; Baker, DW.; Parker, RM. & Nurss, JR. (1998). Relationship of Functional Health Literacy to Patients’ Knowledge of Their Chronic Disease. A Study of Patients with Hypertension and Diabetes. Archives of Internal Medicine, 158.

World Health Communication Associates. (2010). Health Literacy Action Guide Part 2 Evidence and Case, Available At: http://www.whcaonline.org/uploads/publications/WHCAhealthLiteracy-28.3.2010.pdf