شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی آینده رسانه‌های دیجیتال در ایران با بهره گیری از رویکرد تحلیل تاثیر متقابل در افق5 ساله

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت رسانه ،دانشگاه جامع انقلاب اسلامی ،تهران،ایران

2 استادیار،دانشگاه امام حسین(ع)،تهران،ایران

10.22082/cr.2026.2093808.2941
چکیده
پژوهش حاضربا‌ هدف شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی آینده ی رسانه‌های دیجیتال ایران درافق ده‌ساله (1405-۱۴10) و با بهره گیری از رویکرد تحلیل تأثیر متقابل انجام شده است.این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی‑تحلیلی از نوع پیمایش‌های آینده‌پژوهانه محسوب می‌شود.جامعه ی مشارکت‌کنندگان، ۱۷ نفر از خبرگان و صاحبنظران علمی بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند.گردآوری داده‌ها در سه مرحله صورت گرفت: ابتدا با مرور نظام‌مند ادبیات پژوهش در بازه ی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ (۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ میلادی)، ۲۹پیشران اولیه در شش گروه شناسایی شد. در گام بعدی، این پیشران‌ها با استفاده از پرسشنامه ی دلفی اولویت‌بندی شدند که در نتیجه، ۱۴ پیشران اثرگذار انتخاب گردید.در نهایت، ماتریس تأثیر متقابل(۱۴×14) توسط خبرگان تکمیل و با نرم‌افزار میک‌مک مورد تحلیل قرار گرفت که براساس آن، چهار پیشران «حاکمیت االگوریتم ‌های‌توصیه‌گربرسبد مصرف مخاطب»،«گسترش اینترنت پرسرعت»،«پیشرفت هوش مصنوعی در محتوا» و «سیاست‌ های تنظیم‌گری رسانه‌ای ایران»به‌عنوان تأثیر گذارترین و تعیین‌کننده‌ترین عوامل بر آینده رسانه های دیجیتال تشخیص داده شدند.نتایج پژوهش نشان داد که چارچوب کلان سیاست‌های تنظیم‌گری و مدیریت الگوریتم‌های توصیه‌گر، نقشی راهبردی و بنیادین در جهت‌دهی به آینده‌ی رسانه‌های دیجیتال‌ایران ایفا می‌کنند. این پیشران‌ها به‌عنوان نقاط اهرمی مداخله‌ی مؤثر شناخته می‌شوند و تغییرات کوچک در آن‌ها می‌تواند اثرات بزرگی بر کل سیستم بر جای گذارد.بنابراین،به سیاست‌گذاران و برنامه ‌ریزان رسانه‌ای پیشنهاد می‌شود با تمرکز بر شفاف‌سازی الگوریتمی، توانمند سازی تولیدکنندگان محتوای داخلی، سرمایه‌گذاری بر هوش مصنوعی بومی و بازطراحی سیاست‌های تنظیم‌گری بر اساس مدل‌های مشارکتی، مسیر تحولات را به‌سمت سناریوهای مطلوب هدایت نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying and analyzing the key drivers shaping the future of digital media in Iran through a cross-impact analysis approach over a 5-year horizon

نویسندگان English

omid khodabakhshian 1
Hamid Khosravi 2
1 PhD student in Media Management, Islamic Revolution University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Imam Hussein University, Tehran, Iran
چکیده English

The present research aims to identify and analyze the key drivers shaping the future of Iran's digital media over a ten-year horizon (2026–2031), employing a cross-impact analysis approach. In terms of objective, this study is applied, and in terms of nature, it is descriptive-analytical, classified as a future-oriented survey. The participant pool consisted of 17 academic experts and specialists who were purposefully selected.Data collection was carried out in three stages: first, through a systematic review of the research literature from 2016 to 2025, 29 primary drivers were identified across six groups. In the next step, these drivers were prioritized using a Delphi questionnaire, resulting in the selection of 14 influential drivers. Finally, a (14×14) cross-impact matrix was completed by the experts and analyzed using MicMac software. Based on this analysis, four drivers"governance of recommendation algorithms based on audience consumption baskets," "expansion of high-speed internet," "advancement of artificial intelligence in content," and "Iran's media regulatory policies"were identified as the most influential and determining factors for the future of digital media.

The research findings indicate that the overarching framework of regulatory policies and the management of recommendation algorithms play a strategic and fundamental role in directing the future of Iran's digital media. These drivers are recognized as leverage points for effective intervention, where small changes in them can have significant impacts on the entire system. Therefore, it is recommended that media policymakers and planners focus on algorithmic transparency, empowering domestic content producers, investing in indigenous AI, and redesigning regulatory policies

کلیدواژه‌ها English

Key drivers
futures studies
digital media
Cross-Impact Analysis
MicMac

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 18 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 26 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 27 مرداد 1405