مطالعه چالش‌های اجتماعی ناشی از استفاده افراط‌گونه از شبکه‌های اجتماعی مجازی (مورد مطالعه: دانش‌آموزان متوسطه دوم شهر پلدختر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارآموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار گروه مددکاری اجتماعی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

چکیده
استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی مجازی منجر به وابستگی و بروز آسیب‌هایی در میان برخی از کاربران شده است. از این منظر، پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالش‌های اجتماعی استفـاده افراطی از شبـکه‌های اجتمـاعی مجـازی در بین دانش‌­آموزان متوسطه دوم شهر پلدختر انجام‌گرفته است. رویکرد پژوهش کیفی و نمونه‌گیری به دلیل ماهیت اکتشافی به‌صورت هدفمند بوده ‌است. حجم نمونه نیز بر اساس معیار اشباع، تعیین و به این ترتیب با ۱۹ نفر مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام ‌شده است. سپس داده‌های گردآوری‌شده، به‌صورت مضمونی کدگذاری و تحلیل شده‌اند و براین اساس، ۱۶۸ کد باز، ۹ مضمون انسجام بخش و ۴۷ مضمون فرعی به‌دست آمده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که چالش‌های اجتماعی استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی مجازی در بین دانش‌آموزان عبارت‌اند از: فاصله‌گیری از نقش‌های اجتماعی؛ کاهش تعاملات خانوادگی-خویشاوندی؛ بیگانگی تحصیلی؛ بحران ازدواج؛ شکاف نسلی-ارزشی؛ انگ رهاشدگی؛ خود پنداره شکاک؛ هویت دوگانه اجتماعی و ظهور رفتارهای پرخطر جنسی. نتایج همچنین حکایت از آن دارند که لازم است با فراهم آوردن بسترهای مناسب برای ایجاد مشارکت خانوادگی و تقویت جایگاه گروه‌های مرجع (والدین، مدرسه، افراد معتمد خویشاوند)، شرایط بازپیوندسازی نوجوانان فراهم آید تا ضمن استفاده درست از این شبکه‌ها، از وابستگی افراطی آنان هرچه بیشتر کاسته شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

A Study on Social Challenges Caused by Excessive Use of Virtual Social Networks (Case: Second High School Students of POLDOKHTAR City)

نویسندگان English

Vali Bahrami 1
Abozar Ghaseminejad 2
1 Assistant of prof. in Social Science Education, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Assistant of prof. in Social Work , Semnan University, Semnan, Iran
چکیده English

Excessive use of virtual social networks has led to addiction and harms among some users. This article was conducted with the aim of identifying the social challenges of excessive use of virtual social networks among secondary school students in POLDAKHTAR city. This research was carried out with a qualitative approach, and the selection of samples was carried out in a purposeful way and up to the point of saturation, due to its exploratory nature, with the number of 19 people. selected samples were interviewed by a semi-structured questions. The collected data were thematically coded and analyzed. After coding and data analysis, 168 open codes, 9 themes of sector cohesion, and 47 sub-themes were extracted. The findings of the research showed that the social challenges of extreme use of virtual social networks among students are: moving away from social roles; reduction of family-relative interactions; neglecting education; marriage crisis; generation and normative gap; the stigma of abandonment; Skeptical self-concept; Dual social identity and the emergence of high-risk sexual behaviors. The results of the research showed that it is necessary to create suitable platforms for family partnership and strengthen the position of reference groups (parents, school, trusted relatives), to provide the conditions for the reintegration of teenagers in order to reduce their dependence while using these networks properly.
 

کلیدواژه‌ها English

Virtual Social Networks
Risky Sexual Behaviors
Dual Social Identity
Neglecting Education
Generation and Normative Gap
منابع
ایران‌مهر، مسلم، شفیع‌آبادی، عبدالله، و نعیمی، ابراهیم. (۱۳۹۶). بررسی کیفی آسیب‌شناسی شبکه‌های اجتماعی مجازی بر سلامت روان دانش‌آموزان (از دیدگاه مشاوران مدارس). فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی دانشگاه علامه طباطبایی، ۹ (۳۳)، 72-43.
بخشی‌تلیابی، شیرزاد، هاشمی، شهناز، و سلطانی‌فر، محمد. (۱۳۹۵). تأثیرات و پیامدهای منفی شبکه‌های‌اجتماعی (فیس‌بوک، توییتر، لاین، وایبر) بر هویت اجتماعی کاربران. مطالعات رسانه‌ای،10، 39-32.
برگر، پیتر ال. (۱۳۹۳). دعوت به جامعه‌شناسی، نگاهی انسان‌گرایانه. مترجم رضا فاضل، تهران: ناشر ثالث.
بهرامی، ولی، موسوی، سیدمحسن، و گودرزی، امین. (۱۴۰۰). نقش سبک‌های تربیتی خانواده در فرهنگ شهروندی ( مورد مطالعه: شهروندان استان لرستان). فصلنامه رهپویه ارتباطات و فرهنگ، ۱(۲)، 47-31.
ترابیان، لیلا، عامری، فریده، و بنی‌جمالی‌خسروی، شکوه‌سادات. (۱۳۹۷). واکاوی پدیدارشناسانه علل اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در دانش‌آموزان دبیرستانی شهر تهران. مجله پژوهش‌های نظام سلامت، ۱۴ (۳)، ۲۹۸-۲۹۱.
ترلو، کریسپن، تومیک، آلیس، و لورد، لنگل. (۲۰۰۴). ارتباط کامپیوتر- واسط تعاملات اجتماعی و اینترنت ( ترجمه سروناز تربتی). تهران: انتشارات جامعه شناسان.
توانا، محمدعلی، و هاشمی­‌اصل، سیدعبدالله. (۱۳۹۴). درآمدی بر فضای‌مجازی فرا قلمرویی و سیالیت هویت سوژه در پرتو تحلیل انتقادی بینامتنی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۵ (۱)،35-15.
جعفری، علی، و شهابی، بهجت. (۱۳۹۸). تأثیر شبکه‌های‌اجتماعی‌مجازی در عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامه فناوری‌ آموزش و یادگیری، ۳ (۱۰)، ۱۵-۱.
حسین‌آبادی، مریم. (۱۳۹۱). شبکه‌های ‌اجتماعی معرف سبکی از زندگی (نگاهی به تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سبک زندگی کاربران). روزنامه رسالت، ۷۶۹۲، ۷-۶.
خانیکی، هادی. (۱۴۰۲). جنبش نادیده گرفته‌شدن. دوماهنامه سیاسی راهبردی چشم‌انداز ایران، تهران: نشر مؤسسه اطلاعات.
ساروخانی، باقر. (۱۳۹۲). جامعه‌شناسی ارتباطات. تهران: نشر اطلاعات.
سعدی پور، اسماعیل. (۱۳۹۴). بررسی تأثیر جنبه‌های منفی شبکه‌ اجتماعی و روابط آنلاین بر دانش‌آموزان نوجوان با تأکید بر زورگویی سایبری. مطالعات و پژوهش‌های اجتماعی در ایران، ۳ (۴)، ۶۰۱-۵۸۵.
سلیمانی‌پور، روح‌الله. (۱۳۹۰). شبکه‌های اجتماعی؛ فرصت‌ها و تهدیدها. ره‌آورد نور، ۲(۹)،19-14.
سوری، احمد، یوسف، پویا، و تاجری، بیوک. (۱۳۹۷). آسیب‌های روانی – اجتماعی ناشی از شبکه‌های اجتماعی مجازی در دانش‌آموزان دختر مقطع دوم متوسطه. مطالعات پلیس زن، ۲۹، 57-72.
شاوردی، تهمینه، چیت­ساز قمی، محمدجواد، و حیدری، حسین. (۱۳۹۸). تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر عملکرد کمی تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر تهران. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی تهران، ۸۱۲- ۸۰۲.
عاملی، سیدرضا، و حسنی، حسین. (۱۳۹۱). دوفضایی­‌شدن آسیب‌ها و ناهنجاری­‌های فضای مجازی: مطالعه تطبیقی سیاست­گذاری‌­های بین‌­الملل. پژوهش‌های فرهنگی، ۵ (۱)،۳۰-۱.
قربانی، علیرضا، شهاب‌الملک فرد، جعفر، و محمودی، نفیسه.(۱۴۰۱). تحلیل جامعه شناختی اثرات مصرف شبکه‌های اجتماعی بر سلامت اجتماعی (مورد مطالعه: دختران دانش‌آموز پایه دهم شهر بیرجند). فصلنامه رهپویه ارتباطات وفرهنگ،۱ (۴)، ۱۸-۷.
کریمیان، کبری، پارسا مهر، مهربان، و افشانی، سیدعلیرضا. (۱۳۹۷). رابطه میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و انزوای اجتماعی در میان دانش‌آموزان دختر دبیرستان‌های شهرکرد. فصلنامه خانواده و پژوهش،۲ (۴۳)، ۱۰۰-۸۴.
گیدنز، آنتونی. (۱۴۰۰). جامعه­‌شناسی. مترجم حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.
نجفی‌سولاری، حسن. (۱۳۸۹). مدل حمایت از شبکه‌های اجتماعی تدوین می‌شود. ایران، ۴۵۷۲، ۳۶.
وثوقی‌اصل، سیما، عصمتی، زهرا، کوشکی، مرتضی، و قربان‌زاده، علی. (۱۴۰۱). اولویت‌بندی آسیب‌های اجتماعی در دانش‌­آموزان ناشی از شبکه‌های مجازی. فصلنامه پژوهش‌های علوم مدیریت،۴ (۱۳)، ۹۶-۹۰.
References
Adamz, G. R., Monte Mayor, R., & Gullotta, T. (1998). Biology of Adolescent Behavior and Development (Advances in Adolescent Development. sage publication.
Afacan, O.,  & Ozbek, N. (2019). Investigation of Social Media Addiction of High School Students. International Journal of Educational Methodology, 5 (2), 235 - 245.
Bjerregard, M. (2010). Facebook's Effects on Subtle Emotion Coding, Academic Performance and Identity Protection. (Doctoral dissertation, Southern Utah University), Retrieved from Southern Utah University Web-site.
Boyd, D. M., &  Ellison, N. B. (2007). Social Network Sites: definition, history, and scholarship. Journal of Computer Mediated Commun, 13 (1).
Borgatti, S. P., & Cross, R. (2003). A Relational View of Information Seeking and Learning in Social Networks. Management science, 49 (4), 438-445.
Can, Y. (2023). Social media addiction and loneliness of high school students. Advances in Mobile Learning Educational Research, 3 (2), 893-902.
Gauntlett, D. (2002). Media, Gender and Identity: An Introduction. Routledge, London.
Lozano-Blasco, R., Latorre Cosculluela, C., & Quílez Robres, A. (2020). Social Network Addiction and Its Impact on Anxiety Level among University Students. Sustainability, 12, 53-97.
Mindajao, B. (2021). Social Media Addiction Among Senior High School Learners. International Journal of Sciences: Basic and Applied Research (IJSBAR), 57 (1), 23-32.
O'Sullivan, D. (2009). Applying Innovation, sage publication.
Ozer, I., Karpinski, A. C., & Kirschner, P. A. (2014). A Cross-Cultural Qualitative Examination of Social-Networking Sites and Academic Performance. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 112, 873-881.
 Paul, J. A., Baker, H. M., & Cochran, J. D. (2012). Effect of Online Social Networking on Student Academic Performance. Computers in Human Behavior, 28 (6), 2117-2127.
Shi, Y., Luo, Y. L., Yang, Z., Liu, Y., & Cai, H. (2014). The Development and Validation of The Social Network Sites (SNSS) Usage Questionnaire. International Conference on Social Computing and Social Media, 113- 124.
Subrahmanyam, K., & Smahel, D. (2011). Digital Youth: The Role of Media in Development. New York: Springer.
Wall, D. (2001). Crime and the Internet. London: Routledge.
Wall, D. (2003). Cyberspace Crime, Aldershot, Hants. England: Ashgate.
Wang, J., Jackson, L., Wang, H., & Gaskin, J. (2015). Predicting social networking site use: Personality, attitudes, motivation and internet self-efficacy. Personality and Individual Differences, 80, 119-124.
Williams, M. (2006). Virtually Criminal: Crime, Deviance and Regulation Online. London: Routledge.
Zhitomirsky, G. M., & Blau, M. (2016). Cross-Generational Analysis of Predictive Factors of Addictive Behavior in Smartphone Usage. Computers in Human Behavior, 64, 682-693.

  • تاریخ دریافت 08 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 03 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 21 مرداد 1403