بررسی محتوای منتشرشده کاربران فارسی زبان شبکه‌های اجتماعی متاثر از جنگ رژیم ‏صهیونیستی با ایران (23 خرداد تا 9 تیر) و ارائه راهبرد برای بازطراحی سیاست رسانه‌ای ‏جمهوری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای جامعه شناسی فرهنگی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22082/cr.2026.2069937.2841
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی بازتاب جنگ ۱۲روزه ایران و رژیم صهیونیستی در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان و پیامدهای آن برای سیاست رسانه‌ای جمهوری اسلامی می‌پردازد. با تکیه بر نظریه‌های عرصه عمومی شبکه‌ای، قدرت شبکه‌ای کاستلز و تحلیل شبکه اجتماعی، یافته‌ها نشان می‌دهد که جنگ‌های معاصر، بیش از میدان نظامی، در میدان روایت‌ها و ادراک عمومی جریان دارند. داده‌ها شامل حدود ۲۰۰۰ محتوای پربازدید در چهار پلتفرم ایکس، اینستاگرام، تلگرام و ایتا در بازه ۲۳ خرداد تا ۹ تیر، گردآوری و با روش ترکیبی کمیکیفی تحلیل شده‌اند.
نتایج کمی، بیانگر تفاوت نقش سکوهاست: بیشترین تولید محتوا، در تلگرام و ایتا و بیشترین بازدید، در ایکس و اینستاگرام ثبت شده است. در تحلیل کیفی، چهار شبکه به‌طور متفاوت عمل کرده‌اند: در ایکس، به‌طور عمده کاربران مخالف جمهوری اسلامی فعالیت داشتند و روایت ضدنظام برجسته بود. در اینستاگرام، حذف محتوای همسو با ایران از طریق الگوریتم باعث سوگیری ضد ایرانی شده بود، هرچند کاربران خارجی، با روایت انسانی و همدلانه از مردم ایران، توازن نسبی ایجاد می‌کردند. تلگرام بیشتر کارکرد خبری داشت و کمتر در روایت‌سازی ایفای نقش می‌کرد و در ایتا، روایت رسمی و حماسی غلبه داشت اما محتوای تحلیلی، ضعیف‌تر از سایر پلتفرم‌ها بود. مضامین محوری، شامل حملات نظامی (۴۰ درصد)، جنگ روایت‌ها و اخبار جعلی (۲۰ درصد)، قطع اینترنت (۱۵ درصد)، انتقادات داخلی (۱۲ درصد)، بازتاب جهانی (۸ درصد)، تحلیل‌های امنیتی (۵ درصد) و عملیات سایبری (۳ درصد) بود. تحلیل نظرها نشان داد که کاربران خارجی نسبت به مردم ایران، رویکردی همدلانه داشتند، در حالی‌که کاربران ایرانی بیشتر دچار نگرانی سیاسی و قطبی‌سازی بودند.
درنهایت، با وجود اینکه ایران در میدان نظامی دست بالا را داشت، در میدان روایت فارسی‌زبان، با چالش مواجه شده بود؛ دلیل اصلی را می‌توان سلطه جریان‌های معارض، ضعف تولید محتوای جذاب از سوی جریان موافق و نبود هماهنگی روایی میان نهادهای داخلی دانست. در مقابل، روایت جهانی ایران به‌طور عمده از طریق به‌واسطه کاربران خارجی تقویت می‌شد.
برخی از راهکارهای سیاستی در این زمینه، شامل بازطراحی راهبرد رسانه‌ای با محوریت روایت مردم‌محور، توسعه دیپلماسی رسانه‌ای جهانی، اصلاح عملکرد رسانه‌های داخلی، مدیریت هوشمند به‌جای انسداد اینترنت و ایجاد مرکز ملی هماهنگ‌کننده روایت بحران است. در این مقاله تأکید می‌شود که پیروزی در جنگ‌های آینده، در میدان ادراک و شبکه‌های اجتماعی رقم می‌خورد، نه صرفاً در میدان نظامی.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of Persian-Language Social Media Content Influenced by the Israel–‎Iran War (‎‏13 ‏June–‎‏29 ‏June) and Strategic Recommendations for Redesigning the ‎Media Policy of the Islamic Republic

نویسندگان English

seyedeh fatemeh nemati 1
Abbas Sayyah Taheri 2
1 PhD in Cultural Sociology, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD Student in Communication, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

This study investigates the reflection of the twelve-day war between Iran and Israel ‎on Persian-language social media and its implications for the Islamic Republic’s media ‎policy. Drawing on networked public sphere theory and Castells’ concept of network ‎power, the research shows that contemporary conflicts unfold more in narratives and ‎public perceptions than on the military front. The dataset includes roughly 2,000 ‎popular posts from X, Instagram, Telegram, and Eitaa between June 13 and June 30, ‎analyzed through a mixed quantitative–qualitative approach. Findings reveal that ‎Telegram and Eitaa generated the most content, while Instagram and X attracted the ‎highest engagement. On X, users were predominantly politically active and opposed to ‎the Iranian government, with critical narratives dominating. Instagram exhibited anti-‎Iran bias due to content removal, though foreign users partially moderated narratives ‎with humanitarian perspectives. Telegram primarily served a news function, while Eitaa ‎acted as a channel for official narratives, albeit with limited analytical depth. Key ‎themes included military attacks, narrative warfare and misinformation, global ‎reactions, security analyses, and cyber operations. Opinion analysis indicated that ‎foreign users were supportive of Iranians, whereas Iranian users focused more on ‎political concerns and polarization. Despite Iran’s on-the-ground advantages, it faced ‎challenges in shaping Persian-language narratives due to opposition dominance, weak ‎engaging content, and lack of coordinated storytelling. The study concludes with ‎strategic recommendations, including people-centered media policy redesign, ‎strengthening global media diplomacy, improving domestic media performance, ‎intelligent information management, and establishing a national crisis narrative center.‎

کلیدواژه‌ها English

social media
war
Iran
Zionist regime
media policy

  • تاریخ دریافت 08 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 13 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1404