نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت رسانه، دانشگاه تهران، دبیر آموزش و پرورش

2 دکترا‌ی منابع انسانی، استادیار دانشگاه تهران

3 دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، استادیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

چکیده

در نظام اجتماعی اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان از مرتبه و جایگاه  فکری مهمی برخوردارند. در دنیای رسانه‌ای شده امروز، این گروه به‌عنوان مرکز علم و دانش جامعه تحت تأثیر فعالیت‌های رسانه‌های داخل و خارج از کشور قرار دارند. بر اساس مدل جریان دومرحله‌ای ارتباطات لازارسفلد و مدل اشاعه نوآوری راجرز، این گروه به‌عنوان رهبران فکری جامعه می‌توانند تأثیر زیادی در افزایش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی سایر افراد جامعه داشته باشند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که وضعیت سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی این گروه از افراد از جایگاه مناسبی برخوردار نیست. جامعه آماری پژوهش حاضر، خبرگان حوزه سواد رسانه­‌ای و اطلاعاتی هستند و داده‌ها بر اساس مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری شده‌اند تا آنجا که اشباع نظری حاصل شود. روش پژوهش نیز تحلیل محتوای کیفی بوده است. بر اساس نتایج ، نهادهای دانشگاهی، رسانه‌­ها و نهادهای صنفی- مدنی، نقش مؤثری در افزایش سواد رسانه­‌ای و اطلاعاتی جامعه دارند، در انتها متناسب با نهاد دانشگاهی (آموزش‌عالی) راهکارهایی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identifying Solutions for Increasing Media and Information Literacy among Faculty Members and Students of Iranian Universities

نویسندگان [English]

  • Sajad Karami Namivandi 1
  • Seyyed Mahdi Sharifi 2
  • Elmira Janavi 3

1 Media Management

2 Assistant prof. in Human Resource Management, Tehran University

3 Assistant prof. in Knowledge & Information Science, National Research Institute for Science Policy

چکیده [English]

In society, faculty members and students have an important intellectual position. In today's mediated world, this group of people as the center of community science and knowledge, is influenced by media activities both inside and outside the country. They can have a great influence on increasing media literacy and information of other people in the community, as the intellectual leaders, with regard to LazarSfeld’s Two-Step Flow of Communication Model and Rogers’s Innovation Development Model. Studies show that the level of media and information literacy among this group of people is not well. The statistical population of the study is the media and information literacy experts and the data are collected based on semi-structured interviews to the extent that theoretical saturation was achieved. The research method is qualitative content analysis. The results show that universities, media, and guild-civic institutes play an important role in increasing media and information literacy of the community. At the end, some solutions are offered to the academic institution (higher education).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Media Literacy
  • Information literacy
  • Two-Step Flow of Communication
  • faculty members
  • students

اشرفی‌ریزی، حسن؛ رمضانی، امیر؛ آقاجانی، حامد و کاظمپور، زهرا. (1392). بررسی میزان سواد رسانه‌­ای و اطلاعاتی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. فصلنامه نظام‌ها و خدمات اطلاعاتی، 2 (2)، صص 91-34.

اکبری داریان، سعیده؛ محمدی، فرناز و شاکری، صدیقه. (1391). سنجش سواد اطلاعاتی مراجعه‌کنندگان سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران براساس استانداردهای (ACRL). فصلنامه نظام­‌ها و خدمات اطلاعاتی، 1 (2)، صص 96 ـ 85.

بختیارزاده، اصغر. (1381). بررسی سواد اطلاعاتی دانشجویان دانشگاه الزهرا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع­رسانی پزشکی، تهران.

برجیان، مهشید و خسروی، فریبرز. (1391). مهارت سواد اطلاعاتی کتابداران و میزان انطباق آن با استاندارد (ACRL) در کتابخانه ملی ایران. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 23(2)، صص 191-178.

پندپذیر، معصومه و چشمه سهرابی، مظفر. (1389). بررسی سواد اطلاعاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه بر اساس مدل شش مهارت بزرگ آیزنبرگ و برکویتز. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 16(2)، صص 137-115.

حاجی حیدری، حامد و یزدیان، امیر. (1390). سنجش و کاربست الگاوی پنج سطحی سواد رسانه‌ای انتقادی: مطالعه موردی دانشجویان دانشکده صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران. مجله جهانی رسانه ـ نسخه فارسی، 6(2)، صص 57-30.

دهقان‌شاد، هوریه و کوکنده، سیدمحمد. (1391). بررسی ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای کودکان و نوجوانان از نگاه متخصصان آموزش‌وپرورش شهر تهران. مطالعات رسانه، 7 (16).

صیفوری، ویدا و غفاری، سعید. (1390). سواد اطلاعاتی دانشجویان سال آخر دوره کارشناسی دانشگاه رازی کرمانشاه. فصلنامه نظام‌ها و خدمات اطلاعاتی، 1(1)، صص 108-95.

طبیب‌نیا، ویدا. (1384). بررسی سواد اطلاعاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشکده اقتصاد علامه طباطبایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقاتتهران.

کاشی نهنجی، وحیده. (1390). سواد اطلاعاتی در مدارس. تهران: کتابدار.

کرمی نامیوندی، سجاد. (1395). طراحی الگوی سیاست‌گذاری آموزش سواد رسانه‌ای در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی کشور. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مدیریت رسانه دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران.

کشانی، سمیرا. (1390). بررسی عوامل مؤثر در ارتقا سواد رسانه‌ای کارشناسان روابط عمومی (مطالعه موردی روابط عمومی مناطق22گانه شهرداری تهران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران.

مک‌کوئین، دنیس و ویندال، سون. (1388). مدل‌های ارتباط جمعی (ترجمه گودرز میرزایی). تهران: دفتر پژوهش‌های رادیو.

نصیری، بهاره. (1383). بررسی نظرات متخصصان علم ارتباطات پیرامون سواد رسانه‌ای در جامعه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران.

Culver, S. H.  &Jacobson, T. (2012). Media Literacy and Its Method To Encourage Civic Engagement 2012; XX (39), Pp. 73-80.

Frau-Meigs, D. (2013). Transliteracy. Sense-Making Mechanisms for Establishing E-Presence.

Gilster, P. (1997). Digital Literacy. Wiley Computer Pub.

Hashemi, S. & Soltanifar, M. (2011). Analysis of Internet Literacy among Students Compared to Their Trainers and Parents in Tehran. In Proceeding of the 2011 International Conference on Social Science and Humanity.

Hazen, R. M. (2002). Why Should You Be Scientifically Literate. Actionbioscience. Org.

Jill, B.T. & Aliki, T. (2011). Integrating Evidence-based practice and Information Literacy skills in Teaching Physical and Occupational Therapy Students. Health Infornation and Libraries Journal, Vol. 28, No. 4, Pp. 264-272.

Kotilainen, S. & Kupiainen, R. (2014). Media and Information Literacy Policies in Finland.

Kotilainen, S. & Suoninen, A. (2013). Cultures of Media and Information Literacies among the Young. South-North Viewpoints. in Carlsson, U. and Culver.S-H. (Eds.) Media and Information Literacy and Intercultural Dialogue. MILID Yearbook 2013. Gothenburg: Nordicom. The International Clearinghouse on Children, Youth and Media, Pp. 141-162.

Lee, A. Y. (2014). Media Literacy and Information Literacy: Similarities and Differences/Alfabetización Mediática y alfabetización Informacional: Similitudes y Diferencias. Comunicar (English edition), Vol. 21, No. 42, Pp. 137-145.

Livingstone, S. (2008). Taking Risky Opportunities in Youthful Content Creation: Teenagers' Use of Social Networking Sites For Intimacy, Privacy and Self-Expression. New Media & Society, 10. 3, Pp. 393-411.

Livingstone, S. (2009). On The Mediationof Everything: ICA Presidential Address 2008. Journal of communication, Vol. 59, No. 1, Pp. 1–18.

Mader, S. (2012). Transforming Students into Scholars: Creating MIL Competencies through Communicating Research. Paper Presented At The International Conference on Media and Information Literacy For Knowledge Societies, Moscow, Russian Federation.

Moeller, S.; Joseph, A.; Lau, J. & Carbo, T. (2011). Towards Media and Information Literacy Indicators. Paris: UNESCO.

Ojedokun, A. A. (2007). Information Literacy for Tertiary Education Students in Africa. Third World Information Services Limited.

Piscina, T.; Ramirez De La, Basterretxa J. I, Jimenz, E. (2011). Report about The Media Literacy Situation In The Basque. School Community 2011; XVII (36), Pp. 157-164.

Powell, C. & at al. (2003). Information Literacy skills of Occupational Therapy Graduates: a Survey of Learning Outcomes. Journal of the Medical Library Association, Vol. 91, No. 4, Pp. 468-477.

Saleh, I. (2012). Media and Information Literacy in South Africa: Goals and Tools. Comunicar, Vol. 20, No. 39, Pp. 35- 43.

Tornero, J. (2013). ABC… Media Literacy White Paper. European Media Literacy: Selected Texts from Studies. Barcelona.

UNESCO. (2007). Global Framework on MIL Indicators Retrieved 01/08/2013, from:

 http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/mediadevelopment/media-literacy/global-framework-on-mil-indicators/

Wilson, C. (2012). Media and Information Literacy: Pedagogy and Possibilities. Comunicar, Vol. 20, No. 39, Pp.15- 22.

Wilson, C.; Grizzle, A.; Tuazon, R.; Akyempong, K. & Cheung, C. K. (2013). Media and Information Literacy Curriculum for Teachers.UNESCO.