مطالعه تغییرات ارزش و هنجارهای خانوادگی بر مبنای استفاده از شبکه‌های اجتماعی-مجازی: مدل سندلوسکی و باروسو

نوع مقاله : خانواده و فضازی مجازی

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس،ایران

چکیده
در عصر حاضر، استفاده از شبکه‌های اجتماعی؛ تبدیل به شایع‌ترین فعالیت خانواده‌های ایرانی شده است. به‌طوری‌که عمده کنش روزمره و سازمانی، وابسته به استفاده از آنهاست. بااین‌‌حال، بعد از نفوذ شبکه‌های اجتماعی در زندگی، نهاد خانواده، تغییرات خاصی را به لحاظ ارزشی-هنجاری تجربه کرده است، در این پژوهش سعی می­شود که تغییرات ارزش­ها و هنجارهای خانوادگی بر مبنای استفاده از شبکه­های اجتماعی-مجازی مورد مطالعه و بررسی قرارگیرد. روش پژوهش، از نوع استقرایی فراترکیب کیفی، در بازه زمانی 1392 تا 1403 بوده و به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی (تعمدی) از 110 سند علمی (استخراج‌شده از پایگاه علمی نورمگز، مگ ایران و ایران داک)، بعد از غربالگری و گزینش، 53 سند به‌عنوان حجم نمونه، انتخاب و وارد مرحله تجزیه‌وتحلیل با نرم‌افزار Excel و Maxqda 2022 شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی با پیامدهای روانی (بحران هویت، افزایش اضطراب افسردگی، پرخاشگری رفتاری، ضعف خودباوری و کاهش سلامت روانی- جسمی)، پیامدهای اقتصادی (رواج تنبلی‌کاری و مصرف‌گرایی)، پیامدهای اجتماعی (زوال سرمایه اجتماعی خانوادگی، کاهش رضایت اجتماعی، ظهور روابط فرا زناشویی، کاهش کنترل خانوادگی، شیوع آسیب‌های اجتماعی) و پیامدهای فرهنگی (رواج بی‌اخلاقی، سبک زندگی نابهنجار، شکاف و تعارض نسلی، مصرف اعتیادآور رسانه، کاهش تفریح‌های نشاط‌آور و ...) برای نهاد خانواده همراه بوده است. نتایج همچنین حاکی از آن است که استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی، هنجارها و ارزش‌های خانواده ایرانی را دچار تغییرات اساسی کرده و منجر به شکل‌گیری الگوهای سیال، موقتی و نابهنجار از زندگی خانوادگی شده است.

تازه های تحقیق

رسانه و حضور آن در زندگی مردم ایران، از دیدگاه‌های مختلفی مورد بحث و بررسی قرارگرفته و اهمیت آن که امروزه تبدیل به نوعی شر اجتناب‌ناپذیر و الزامی برای خانواده­ها، سازمان‌ها و مشاغل شده است، در دوران همه‌گیری کرونا (1400-1399)، به خوبی خود را نشان داده است با این حال، همچنان اختلافات عمده‌ای بر سر رسانه و شبکه‌های اجتماعی وجود دارد و در تحلیل‌های کارشناسان و خبرگان، بیشتر از پیامدهای منفی آن سخن گفته می‌شود، با توجه به دوگانه‌های مختلفی که درخصوص آثار شبکه‌های اجتماعی بر ارزش‌های خانوادگی وجود دارد، در پژوهش حاضر برای پاسخ به گونه آسیب‌های خانوادگی آن؛ اسناد مرتبط به این حوزه، با مراجعه به منابع علمی (نورمگز، مگ ایران، ایران داک، پایگا علمی جهاد دانشگاهی)، جمع‌آوری و پس از غربالگری (ملاک‌های ورود و خروج)؛ فرا ترکیب شده است. در روند انجام پژوهش در مجموع با چالش خاصی مواجه نشدیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Studying Changes in Family Values and Norms Based on the use of Virtual Social Networks: Sandelowski and Barroso's Model

نویسندگان English

Taha ashayeri 1
esmaeel jahanidolatabad 2
behrooz behrouzian 3
1 Assistant of Prof. in Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Associate of Prof. in Sociology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 .Assistant of Prof. in Social Sciences, University of Hormozgan, Bandarabs, Iran
چکیده English

Social networks have become the most common activity of Iranian families today. Most daily actions depend on the use of these networks. With the penetration of social networks in life, the family institution has experienced certain changes in terms of values and norms. The aim of this research is to study the change in family values and norms through the use of virtual social networks. This research was conducted using a meta-composition qualitative method in the period from 2013 to 2014. The research samples were selected through non-probability sampling from 110 scientific documents (extracted from the scientific databases of Normags, Magiran and Irandoc), after screening, 53 documents were selected. Data analysis was performed with Excel and MAXQDA 2022 software. The findings showed that excessive use of social networks has psychological consequences (identity crisis, increased anxiety and depression, behavioral aggression, low self-esteem, and decreased mental and physical health), economic consequences (the prevalence of work laziness and consumerism), social consequences (the decline of family social capital, the decline of social satisfaction, the emergence of extramarital relationships, the decline of family control, the prevalence of social harms), and social consequences (the prevalence of immorality, abnormal lifestyle, generational gap and conflict, addictive media consumption, the decline of joyful entertainment, etc.) on the family institution. The results indicate that excessive use of social networks has fundamentally changed the norms and values of the Iranian family and has led to the formation of fluid, temporary, and abnormal patterns of family life.

کلیدواژه‌ها English

Family Institution
Cultural Changes
Harm And Social Issues
Cyberspace
ابراهیمی، نرجس، حسینی‌دانا، حمیدرضا، و شاه منصوری، بیتا. (1402). بررسی جامعه‌شناختی رابطه شبکه‌های اجتماعی و ارتباطات خانواده در مناطق روستایی شهرستان کاشمر. نشریه مطالعات رسانه‌ای، 18(1)، 99-89.
ادهمی، عبدالرضا، و پژوهان‌فر، مرتضی. (1398). بررسی پیامدها و آثار مخرب شبکه‌های اجتماعی در فروپاشی خانواده‌ها. فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، 17(75)، 182-163.
اسلامی، راضیه. (1395). تأثیر استفاده از شبکه‌های مجازی بر ارزش‌های خانوادگی موردمطالعه خانواده‌های منطقه 2 شهر تهران در سال 95-94. پایان‌نامه کارشناسی ارشد،‌ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم اجتماعی.
آل سید غفور، سید محسن، محمدی‌فر، نجات و رومی، فرشاد. (1402). نقش شبکه‌های اجتماعی در تغییرات فرهنگی بین نسلی در استان خوزستان. فصلنامه توسعه اجتماعی، شماره 18(1). 126-97.
https://doi.org/10.22055/qjsd.2023.40260.2632
انصاری، ابراهیم، کیانپور، مسعود، و عطایی، پری. (1395). تبیین جامعه‌شناختی سرمایه اجتماعی خانواده و فضای مجازی (موردمطالعه: شهر اصفهان). فصلنامه علوم اجتماعی، 10 (35). 144-121.
بابائی، امید، و مصطفوی، فرحناز. (1402). رابطه رسانه‌های جمعی و ارزش‌های خانوادگی (موردمطالعه: جوانان 15-29 ساله شهرکرد). فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 3(15)، 98-83.
https://doi.org/10.30495/jisds.2023.73683.11905
برقی، عیسی، عدلی‌پور، صمد، و بابژ، سیران. (1401). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دانشجویان به ارزش‌های خانوادگی (موردمطالعه: دانشگاه شهید مدنی آذربایجان). نشریه علوم اجتماعی، شماره 4، 248-217.
https://doi.org/10.22067/social.2023.80964.1308
بروجردی علوی، مهدخت، و ایلالی، سیدحسن. (1397). پیامدهای زیست مجازی ایرانیان. فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین،  4(16)، 110- 75.
https://doi.org/10.22054/nms.2019.33142.508
پورجبلی، ربابه، و رضائی، سیده سمانه. (1397). بررسی رابطه میزان ساعات استفاده از شبکه‌های اجتماعی (مجازی) و میزان انسجام اجتماعی خانواده در بین خانواده‌های شهر نقده. نشریه مطالعات جامعه‌شناسی، 11(38)، 42-21.
تبریزی، منصوره. (1396). سلامت خانواده و مصرف رسانه. رساله دکتری،‌ دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم اجتماعی.
تقوی‌پور، محمدرضا، و بیچرانلو، عبدالله. (1401). راهبردهای مواجهه با آسیب‌های مصرف رسانه‌های اجتماعی برای خانواده. نشریه دین و ارتباطات، 2(62)، 60-33.
https://doi.org/10.30497/rc.2022.76518
تقوی، سیدمهدی، و اصلانی، شهناز. (1396). بررسی رابطه بین مصرف رسانه، دین‌داری و ارزش‌های خانواده: مطالعه موردی شهر سمنان. پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، 2(9)، 205-181.
تقی‌پور، فائزه. (1401). فعالیت در فضای مجازی و تحکیم ارزش‌های اخلاقی خانواده. ماهنامه موج عصر، 57، 47-5.
تکبیری، شیوا، و نظیری، قاسم. (1396). پیش‌بینی استفاده آسیب‌زا از شبکه‌های اجتماعی بر اساس سبک‌های حل تعارض و انسجام خانواده زوجین. روانشناسی معاصر، 12(1)، 425-422.
حسن‌پور، رسول. (1395). بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر سبک زندگی خانواده‌های شهرری تهران سال 1396. (مطالعه موردی، تلگرام). پایان‌نامه کارشناسی ارشد،‌ دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی.
حسین‌پور، جعفر، و عرب‌مؤمنی، علی. (1396). تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر هویت نهاد خانواده. فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 8(32)، 60-33.
https://doi.org/10.22054/qjsd.2017.8425
حسین‌پور، جعفر، عبدالرحمانی، رضا، و علیزاده، رسول. (1397). بررسی تأثیر برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان بر ازهم‌گسیختگی خانواده (موردمطالعه شهر تهران). برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 9(35)، 190-155.
https://doi.org/10.22054/qjsd.2018.9313
حسینی، سیدجواد، بشیر، حسن، و عروجی، مژگان. (1403). مرور نظام‌مند پژوهش‌های خانواده و رسانه (با تاکید بر شبکه‌های اجتماعی مجازی، سینما و تلویزیون). فصلنامه زن در فرهنگ و هنر، 16(4)، 524-505.
https://doi.org/10.22059/jwica.2024.381647.2073
حسینی‌نقوی، سیده‌زهرا، فرمانفرمایی، تکتم، و ملکی‌دوست، زهرا. (1399). بررسی تأثیر میزان استفاده از شبکه‌های مجازی بر فرهنگ خانواده شهرنشین. مجله مدیریت فرهنگی، 14(47)، 40-26.
حیدری، حسین. (1400). مطالعه جامعه‌شناختی خشونت زناشویی و تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر آن (مطالعه موردی: زوجین شهر تهران). فصلنامه توسعه اجتماعی، 16(2)، 70-30.
https://doi.org/10.22055/qjsd.2022.32693.2176
حیدری، حسین، جهان، اسماعیل، قلیچ، مرتضی، کبیری، سعید، مداحی، جواد، و رمضانی، محمدعلی. (1403). تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر روابط خانوادگی با تأکید بر انجام فعالیت‌های فراغت جمعی خانوادگی. نشریه مطالعات رسانه‌های نوین، 10(37)، 191-155.
https://doi.org/10.22054/nms.2024.72580.1538
خجیر، یوسف. (1396). آسیب‌شناسی استفاده از شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزارهای تلفن همراه در خانواده ایرانی (با تأکید بر نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید). مطالعات راهبردی زنان، 20(77)، 137-109.
https://doi.org/10.22095/JWSS.2017.59727
خدامرادی، طاهره، سعادت، فرحناز، و خدامرادی، طیبه. (1393). بررسی میزان تأثیر استفاده از فضای مجازی بر ارزش‌های خانواده (مطالعه موردی:‌ معلمان مقطع متوسطه سازمان آموزش‌وپرورش استان ایلام). فرهنگ ایلام، 15(45-44)، 167-155.
خفری، ندا. (1402). مطالعه تغییرات الگوی خانواده با تأکید بر نقش شبکه‌های اجتماعی: پژوهش کیفی. نشریه خانواده‌درمانی کاربردی، 4(4)، 102-85.
خوش‌صفا، حسن، و کفاشی، مجید. (1396). بررسی رابطه شبکه‌های اجتماعی مجازی و ارزش‌های خانواده، فصلنامه علمی راهبرد اجتماعی و فرهنگی، 6(2)، 200-173.
دارابی، مسعود، و کلاشلو، حسن. (1395). بررسی تأثیر شبکه اجتماعی تلگرام و مکانیسم تأثیرگذاری آن بر ارزش‌های خانواده (موردمطالعه: جوانان شهر تهران). فصلنامه مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 15(33)، 106-77.
دانش، یوسف، و ظهیری‌نیا، مصطفی. (1397). مطالعه کیفی پیامدهای استفاده از شبکه‌های اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه هرمزگان. فصلنامه مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 17(41)، 96-85.
درخشان‌نیا، فریبا، الوند، حمیدرضا، و ناطقی، احمد. (1392). فضای مجازی و خانواده (بر اساس نظرات کارشناسان سازمان بهزیستی). فصلنامه مددکاری اجتماعی، 2(26)، 3.
 رحمانی‌فرد، امیررضا. (1403). بررسی تجارب زیسته دانش‌آموزان از کاربست شبکه‌های اجتماعی مجازی برتعاملات خانوادگی آنان (پایه ششم ابتدایی). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور: استان اصفهان، مرکز پیام نور مبارکه.
رحیمی، محمد، شکربیگی، عالیه، ساروخانی، باقر، و حضرتی، زهرا. (1396). بررسی جامعه‌شناختی رابطه شبکه‌های اجتماعی مجازی و تغییرات جاری در خانواده‌ها، پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، 5(8)، 168-145.
https://dor.org/ 20.1001.1.25386190.1396.5.1.8.2
رضایی نسب، زهرا، فیض‌اللهی، علی، و کشاورز، مریم. (1402). مطالعه فهم ادراک‌شده زنان از اینستاگرام و کژکارکردهای آن در نهاد خانواده (موردمطالعه: زنان مطلقه شهر ایلام). فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، 26(101)، 92-63.
https://doi.org/10.22095/jwss.2024.416219.3312
رونقی، مرضیه. (1401). بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر ارتباطات کاربران متأهل در خانواده، نشریه راهبرد ارتباطات و فرهنگ، 2(2)، 51-37.
https://doi.org/10.22034/rcc.2022.253922
رئیسی، سیدموسی، انصاری، حمید، وموسایی، میثم. (1400). بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر تعاملات اعضای خانواده، نشریه امنیت ملی، 11(41)، 370-339.
سلیمی، الهه. (1394). بررسی نقش رسانه‌های اجتماعی بر ساختار خانواده‌های ایرانی، مطالعه موردی: خانوارهای ساکن در شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد،‌ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه.
سیدشریفی، سجاد. (1402). رابطه بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی و ارزش‌های خانواده،‌ رساله کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، دانشکده علوم انسانی.
شکرالهی‌فر، نسرین، فاتحی، حمیدرضا، و قائدمحمدی، محمدجواد. (1399). بررسی تأثیر فضای مجازی اینترنت تلفن همراه و ماهواره ‌بر خانواده و نقش آن بر جدایی عاطفی، ششمین کنفرانس سراسری دانش و فناوری علوم تربیتی مطالعات اجتماعی و روانشناسی ایران.
صادقی، جواد، نقیب‌السادات، سیدرضا، و خمسه، مهناز. (1400). نقش شبکه‌های اجتماعی همراه در مناسبات نسلی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی، مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه، 4(12)، 142-101.
https://doi.org/10.22034/jiscm.2021.291775.1228
صفا، داوود. (1403). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در تحول الگوهای ارتباطی زوجین جوان (مطالعه تجربه زیسته زنان بر مبنای نظریه زمینه‌ای). معرفت فرهنگی اجتماعی، 1(61)، 28-12.
https://doi.org/10.22034/marefatefarhangi.2025.5001348
صفری، منوچهر. (1395). بررسی تأثیر آسیب‌های فضای مجازی بر بنیان خانواده با تأکید بر جرائم اخلاقی در شهر شهرکرد. نشریه دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری، 16، 73-61.
عدلی‌پور، صمد، و پورجبار، فریبا. (1396). مطالعه فرصت‌ها و چالش‌های شبکه‌های اجتماعی موبایلی در خانواده‌های شهر تبریز. نشریه دانش انتظامی آذربایجان شرقی، 25، 39-1.
عرب‌انصاری، مهدی، رمضانی، حسن، و صالحی، مهدی. (1393). بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی و ماهواره‌ای در فروپاشی بنیان خانواده، فصلنامه مطالعات حفاظت و امنیت انتظامی، 2، 101-67.
عرفانی‌فرد، شبنم. (1403). بررسی جامعه‌شناختی تأثیر فضای مجازی بر ارزش‌های خانواده مورد مطالعه شهروندان شهر خدا آفرین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی.
غفوری، نجمه، و حقایق، عباس. (1400). رابطه عملکرد خانواده با وابستگی به شبکه‌های اجتماعی با نقش واسطه‌ای خودتنظیمی هیجانی در نوجوانان، فصلنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 11(3)، 64-47.
غلام‌زاده، مطهره. (1398). بررسی تأثیر فضاهای مجازی برکنش‌های اجتماعی فرهنگی اعضای خانواده و پیامدهای آن (موردمطالعه: خانواده‌های شهرک غرب تهران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد،‌ دانشگاه البرز، دانشکده علوم انسانی.
غلامیان، سمیه، و فرهمند، فرحناز. (1397). چالش‌های فضای مجازی در میان خانواده‌های ساکن شهر اصفهان. نشریه دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری، 23، 32-15.
فلاحی، علی. (1395). تحلیل کیفی و کمی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی در ساختار خانواده. فصلنامه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 11(35)، 170-151.
قنبری‌برزیان، علی، و درویشی، مریم. (1395). بررسی تأثیر مصرف فضای مجازی بر دینداری و ارزش‌های خانواده (مطالعه موردی اصفهان). نشریه جامعه‌شناسی سبک زندگی، 2(8)، 254-219
لطفی‌جلال‌آبادی، مصطفی، و زروندی، جواد. (1402). تأثیر استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر تغییرات فرهنگی با تأکید بر سبک زندگی، نشریه مطالعات راهبردی ارتباطات، 3(2)، 82-71.
https://doi.org/10.22034.rcc.2023.2006164.1066
مرادی، بهاره. (1401). واکاوی دیدگاه مشاوران خانواده در خصوص اثرات شبکه‌های اجتماعی مجازی بر خانواده. پایان‌نامه کارشناسی ارشد،‌ دانشگاه رازی، دانشکده علوم اجتماعی و تربیتی.
مسعودی، امید علی. (1400). آسیب‌شناسی فضای مجازی و تحولات ارتباطی خانواده در ایران. اولین همایش ملی مسائل و چالش‌های اجتماعی و فرهنگی خانواده مسلمان ایرانی، بیرجند.
مقتدری، لیلا، صفائی، نگین، و رستمی، شاهرخ. (1400). رابطه استفاده آسیب‌زا از شبکه‌های اجتماعی با سبک‌های حل تعارض و انسجام خانواده، نشریه پژوهش‌های جغرافیای اجتماعی، 10(39)، 135-109.
مهدی‌زاده، امیر. (1399). رابطه کیفیت استفاده از فضای مجازی و طلاق عاطفی باواسطه مرزهای خانواده و رضایت زناشویی، مجله پژوهش‌های روان‌شناسی اسلامی، 3(2)، 84-65.
نوری، علی، و کلیائی، فاطمه. (1400). بررسی تأثیر فضای مجازی بر تحکیم و هویت خانواده سالم، پنجمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات جهانی در علوم تربیتی، روانشناسی و مشاوره، تهران.
نیک‌بخش، بهرام. (1397). بررسی شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی به‌عنوان یک پدیده اجتماعی نوپدید و تأثیر آن بر کانون خانواده (مطالعه موردی: منطقه 8 شهرستان اهواز). فصلنامه جامعه، فرهنگ و رسانه، 7(27)، 86-63.
https://dor.org/ 20.1001.1.38552322.1397.7.27.4.0
هاشمی‌سنجانی، امیر، سروانی، شهرزاد، زینلی‌پور، مژگان، و اربابی، فائزه. (1402). پیش‌بینی کارکرد خانواده و شیوه‌های تربیتی فرزندان بر اساس میزان استفاده والدین از رسانه‌های جمعی و شبکه‌های ارتباط مجازی، فصلنامه فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده، 18(63)، 304-287.
https://dor.org/ 20.1001.1.26454955.1402.18.63.11.7
هردار، معصومه، فتحی، سروش، و پیراهری، نیر. (1402). تحلیل نحوه شکل‌گیری عشق سیال مبتنی بر زیست زناشویی زوجین در شبکه‌های مجازی. نشریه علوم اجتماعی، 20(43)، 237-209.
https://doi.org/10.22067/social.2023.80579.1296
Ahmad, R. (2024). Impact of social media use on family relationships among multan’s youth. International Research Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 2(01), 127-158. https://irjahss.com/index.php/ir/article/view/20
AlKhudari, M.N. (2023). The role of social networks in forming social relations among university students. International Journal of Education in Mathematics, Science, and Technology (IJEMST), 11(1), 222-236.
 https://doi.org/ 10.46328/ijemst.2980
Alwuqaysi, B., Abdul-Rahman, A., & Borgo, R. (2024). The impact of social media use on mental health and family functioning within web-based communities in Saudi Arabia: Ethnographic correlational study. JMIR Form Res. 8, 1-15.
https://doi.org/ 10.2196/44923
Bajrami, D., Dika, Z., Shabani, A., & Selimi, N. (2020). Cyberspace - awareness of vulnerabilities of the technology enabled communication environment, University of Primorska Press.
Chu, Meijie., Hongha, Ma., Chun-Yang, Lee., Zeyu, Zhao., Tianmu, Chen., Shuoxun, Zhang., Yi-Chen, Chiang. (2023). Effect of online and offline social network group clusters on life satisfaction across age groups, Heliyon 9(12). 1-16.
Demir, K., & Aysel, Kok. (2012). Students' Families and Family Values.Procedia. Social and Behavioral Sciences, 47, 501-506.
Galvin, K.M., Dickson, F.C., & Marrow, S.R. (2006). Systems theory: Patterns and (w)holes in family communication. In book: Engaging theories in family connection: Multiple perspectives; Braithwaite, SAGE: Thousand Oaks, CA, USA, 309–324 . http://dx.doi.org/ 10.4135/9781452204420.n20
Geraee, N., & Eslami, A.A., (2023) Family social capital among adolescents that are users and non-users of social media. Iran J Psychiatry Behav Sci.17(3), 83102.
https://doi.org/ 10.5812/ijpbs-83102                       
Greenfield, D.N. (1999). Virtual addiction: Sometimes new technology can create new problems. Academic Press
Howard, P., Rainie, L., & Jones, S. (2002). Days and nights on the Internet: The impact of a diffusing technology. The Internet and everyday life, Oxfore: Blackwell
Kabiru, J., & Alabi, A. (2024). The impact of social media on family relationships (A Study of Jahi, Abuja), British Journal of Mass Communication and Media Research, (BJMCMR),4(1). 1-9.
Kazubowska, U. (2019). The impact of bilingual education on young children's cognitive development. Proceedings of the International Scientific Conference. 1(8). 240-253. http://dx.doi.org/ 10.17770/sie2019vol3.3765.
Kim, J.H., Lau, C.H., Cheuk, K.K., Kan, P., Hui, H.L., Gri_ths, S.M. (2010). Predictors of heavy Internet use and associations with health-promoting and health risk behaviors among Hong Kong university students, National Institutes of Health, 33(10).
Lanigan, J.D. (2009). A sociotechnological model for family research and intervention: How information and communication technologies a_ect family life. Marriage Fam. Rev, 45(19). 587–609.
Lim, MS., Molenaar, A., Brennan, L., Reid, M., & McCaffrey, T. (2022). Young adults' use of different social media platforms for health information: insights from web-based conversations. J Med Internet Res. 24(1).23-56.
Lyngs, U., Kai, L., PetrSlovakR., BinnsA., & SlackN.(2019). Self-Control in Cyberspace: Applying Dual Systems Theory to a Review of Digital Self-Control Tools, CHI '19: Proceedings of the CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 131(4). 1–18.
https://doi.org/ 10.1145/3290605.3300361
Murali, V., & George, S. (2007). Lost online: An overview of Internet addiction. Advances in Psychiatric Treatment, 13(1), 24–30. https://doi.org/10.1192/apt.bp.106.002907
Nowicka, J., Marian, Ki., Zbigniew, C., & Agnieszka, K. (2023). Cyberspace and Related Threats, European Research Studies Journal, 2(21). 421-435.
Prescott, J., Hanley, T., & Ujhelyi, K. (2017). Peer communication in online mental health forums for young people: directional and nondirectional support. JMIR Ment Health. 4(3).2-9. https://doi.org/10.2196/mental.6921.
Procentese, F., Flora, G., & Immacolata, Di. (2019). Families and Social Media Use: The role of parents’ perceptions about social media impact on familysystems in the relationship between family collective e_cacy and open communication. Public Health, 16(89). 50-67. https://doi.org/10.3390/ijerph16245006
Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton: NJ: Princeton University Press.
Quan-Haase, A., & Barry, W. (2002). How does the Internet Affect Social Capital. IT and Social Capital.12(6).
Rehim, Mt., Abu-Attiyeh., & Jamal, R. (2020). Family cultural norms and its role in negative internet choices of children. 312- 324. https://doi.org/ 10.5281/zenodo.3809457
Singhm, J., Nisheet, K., & Ambika, P. (2024). Impact of democratization on family values and structures: A comparative study, African Journal of Biological Sciences, 6(14),1957-1969. https://doi.org/ 10.48047/AFJBS.6.14.2024.1957-1969
Voigt, S. (2024). Determinants of social norms II – religion and family as mediators. Journal of Institutional Economics. 6(14),. https://doi.org/ 10.1017/S174413742300036X 
Williams, A.L., & Merten, M.J. (2011). Family: Internet and social media technology in the family context. Fam. Consum. Sci. Res. J. 40(1). 150–170.
Yusri, M., Mohd, N., Naimah, R., &Aida, Sh. (2020). Internet Addiction and Family Stress: Symptoms, Causes and Effects. Journal of Physics: Conference Series 1529 03201.
https://doi.org/10.1088/1742- 6596/1529/3/032017  
 
 

  • تاریخ دریافت 27 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 07 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 08 شهریور 1404