چالش‌ها و راهکارهای تحقق عدالت رسانه‌ای در رسانه ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران

10.22082/cr.2025.2072921.2849
چکیده
با گسترده شدن مناسبات اجتماعی، تحقق عدالت نه صرفا از جنبه اقتصادی، بلکه در ابعاد دیگری مانند عدالت قضایی، عدالت زیست محیطی و عدالت رسانه‌ای مورد توجه کارشناسان و دغدغه‌مندان قرارگرفته است. دراین‌میان، عدالت رسانه‌ای از مفاهیم جدیدی است که با وجود خلأهای نظری، به دلیل فراگیری و اثرگذاری رسانه‌ها در زندگی بشری، اهمیت بسزایی یافته و تحقق آن در رسانه ملی ضرورت بسیاری پیدا کرده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل چالش‌های پیش‌روی سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در تحقق عدالت رسانه‌ای و ارائه راهکارهای عملی برای رفع این چالش‌ها بوده است. این مطالعه با استفاده از روش پژوهش کیفی و به‌طورخاص، تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۷ نفر از صاحبنظران، استادان دانشگاه و مدیران رسانه‌ای گرداوری شده‌اند. مطابق با یافته‌های پژوهش، مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده، محدودیت‌های فنی و زیرساختی، وابستگی مالی به دولت، خودسانسوری، فشار نهادهای حاکمیتی، تمرکزگرایی و ضعف سواد رسانه‌ای را شامل می­شوند و راهکارهای پیشنهادی؛ غیرمتمرکزسازی، استفاده از فناوری‌های نوین، آموزش سواد رسانه‌ای، تدوین قوانین شفاف و ایجاد سازوکارهای پاسخگویی است. نتایج نشان می‌دهد، تحقق عدالت رسانه‌ای که عاملی کلیدی در افزایش مشروعیت و کارامدی رسانه ملی و تقویت انسجام اجتماعی است، نیاز به عزم جدی مدیریتی، بازنگری در سیاستگذاری‌های کلان، تقویت زیرساخت‌ها، توانمندسازی مخاطبان و ایجاد اعتماد و شفافیت دارد.

تازه های تحقیق

نواوری اصلی این پژوهش در آن است که مسئله عدالت رسانه‌ای را تنها به‌عنوان یک مفهوم نظری بررسی نکرده، بلکه آن را در بستر سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و با تمرکز بر چالش‌های واقعی تحقق آن تحلیل کرده است. این پژوهش از یک‌سو به شناسایی نظام‌مند موانع داخلی و بیرونی مانند محدودیت‌های فنی و زیرساختی، وابستگی مالی، تمرکزگرایی، فشار نهادهای ذی‌نفوذ، خودسانسوری و ضعف سواد رسانه‌ای پرداخته و از سوی دیگر، برای هر یک از این چالش‌ها راهکارهای عملی و قابل اجرا ارائه کرده است.

نواوری دیگر پژوهش، توجه به راهکارهای خلاقانه و نواورانه در تولید محتوا و قالب‌های برنامه‌سازی است. در این جستار، نوآوری فقط به معنای استفاده از فناوری جدید نیست، بلکه شامل بهره‌گیری از زبان هنر در بیان دیدگاه‌ها، تنوع‌بخشی به قالب‌های برنامه‌سازی، و تقویت نگاه‌های بومی نیز می‌شود. این نگاه باعث شده است که پژوهش از سطح یک تحلیل توصیفی فراتر رفته و به سمت ارائه الگوی راهبردی برای تحقق عدالت رسانه‌ای حرکت کند.

همچنین این پژوهش با تاکید بر عدالت رسانه‌ای به‌مثابه یک مسئله ساختاری و سازمانی، نشان می‌دهدکه تحقق آن نیازمند اصلاحات کلان در سیاستگذاری، حکمرانی رسانه‌ای، مشارکت مخاطبان و شفافیت نهادی است. ازاین‌نظر، پژوهش حاضر می‌تواند به‌عنوان یک مطالعه نواورانه در پیوند میان عدالت رسانه‌ای، سیاستگذاری رسانه‌ای و بازارایی سازمانی تلقی شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Challenges and Solutions for Realizing Media Justice in the National Media

نویسندگان English

Abolfazl Shahbazi 1
Kamal akbari 2
1 Social Communication Sciences, IRIB University, Tehran, Iran
2 Associate of Prof. in Islamic Culture and Communications, IRIB University, Tehran, Iran
چکیده English

With the expansion of social relations, the realization of justice not only in the economic aspect, but also in other dimensions such as judicial justice, environmental justice, and media justice has attracted the attention of experts and concerned people. In the meantime, media justice is a new concept that, despite theoretical gaps, has gained great importance due to the pervasiveness and influence of the media in human life, and its realization in the national media has gained great importance. The main goal of this research is to identify and analyze the challenges facing the Islamic Republic of Iran Broadcasting Organization in realizing media justice and to provide practical solutions to overcome these challenges. The present research was conducted using qualitative research methods, specifically content analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 7 experts, university professors, and media managers. According to the research findings, the most important challenges identified included: technical and infrastructural limitations, financial dependence on the government, self-censorship, pressure from governing institutions, centralization, and weak media literacy. The proposed solutions also include: decentralization, use of new technologies, media literacy training, drafting transparent laws, and establishing accountability mechanisms. The results of this research show that achieving media justice in the national media requires serious management determination, a review of macro-policies, strengthening infrastructure, empowering audiences, and creating an atmosphere of trust and transparency. This research also shows that media justice is a key factor in increasing the legitimacy and efficiency of the national media and strengthening social cohesion.

.

کلیدواژه‌ها English

Media Justice
National Media
IRIB
Theme Analysis
Challenges And Solutions
Qualitative Interview

  • تاریخ دریافت 19 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 26 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 24 آبان 1404